Mardin’de kurulan Damızlık ve Gen Bahçesi’nde, kentte yetişen 24 yerel üzüm çeşidi koruma altına alındı. İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün çalışmasıyla oluşturulan bahçede hem gen kaynaklarının gelecek kuşaklara aktarılması hem de üreticilere sağlıklı fidan temin edilmesi amaçlanıyor.
Bağ alanı 34 bin 777 hektara ulaşan Mardin, bu büyüklükle Manisa’nın ardından Türkiye’de ikinci sırada bulunuyor. Kentte yıllık üzüm üretimi 113 bin 142 ton seviyesinde gerçekleşirken Mardin, üretim miktarı bakımından Türkiye’nin beşinci ili konumunda yer alıyor.
Kurak ve kıraç şartların ağırlıklı olduğu bölgede bağcılık, çok sayıda üretici için temel geçim kaynaklarından biri olmayı sürdürüyor. Yöresel üzüm çeşitleri ise yalnızca geleneksel ürünlerin elde edilmesinde değil, bölgenin tarımsal ve kültürel mirasının yaşatılmasında da önem taşıyor.
Bahçenin alanı 20 dekara ulaştı
İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Mardin’e özgü çeşitleri korumak, modern üretim ve terbiye uygulamalarını üreticilere göstermek ve bağ alanlarını sağlıklı fidanlarla büyütmek amacıyla 11 dekarlık bir alanda Damızlık ve Gen Bahçesi oluşturdu. Zaman içinde genişletilen alan yaklaşık 20 dekara çıktı.
Mazruna, kerküş, karfoki, zeyti, zeynebi, kerklav ve şıtvinin de bulunduğu 24 üzüm çeşidi bahçede koruma altına alındı. Uzman ekipler, kent genelinde yürüttükleri arazi çalışmalarıyla yörede yetişen 28 yerel çeşitten 24’ünü tespit ederek bahçede yetiştirmeye başladı.
“Bahçede sofralık ve şıralık olarak yetiştirilen üzümlerimiz var”
İl Tarım ve Orman Müdürü Ender Muhammed Gümüş, AA muhabirine, Mardin’de bağcılığın büyük ölçüde kurak ve kıraç koşullarda yapıldığını, zorlu doğa koşullarına rağmen üzüm üretiminin bölgedeki üreticilerin en önemli geçim kaynaklarından biri olduğunu söyledi.
Müdürlüğün fidan üretim sahasında Bakanlığın desteğiyle çalışmalar yürüttüklerini belirten Gümüş, tarihi kentin kültürel mirasının bir parçası olan yerel üzüm çeşitlerinin gen kaynaklarını korumak ve sürdürülebilirliğini sağlamak için çalıştıklarını ifade etti.
Damızlık ve Gen Bahçesi için uzman ekiplerin ilçe ve mahallelerde incelemeler yaptığını aktaran Gümüş, Mardin’de yetişen 28 yerel üzüm çeşidinden 24’ünün belirlendiğini ve toplanan çeşitlerin bahçede toprakla buluşturulduğunu kaydetti.
Gümüş, "Amacımız, bir taraftan damızlık materyali hazır bulundurmak ve çiftçilerimizin ihtiyaç duyduğu anda üretime geçebilmesini sağlamak, diğer taraftan bahçemizde üretimini yaparak bu çeşitleri gelecek nesillere sağlıklı şekilde aktarmak. Burada sofralık ve şıralık olarak yetiştirilen üzümlerimiz var. Arkadaşlarımız toplam 24 çeşidin üretimini gerçekleştiriyor." ifadelerini kullandı.
Mardin’de bağcılığın ilerletilmesi için Bakanlık, Valilik, Büyükşehir Belediyesi ve GAP Bölgesel Kalkınma İdaresinin katkısıyla telli terbiye sistemine geçiş projeleri uygulandığını söyleyen Gümüş, üzüm sıkma makinesi, sırt pulverizatörü ve budama makinesi gibi ekipmanların çiftçilere yüzde 75 hibe desteğiyle sağlandığını bildirdi.
Üretim ve verimi artırmaya yönelik çalışmaların sürdürüleceğini belirten Gümüş, şunları kaydetti:
"Yaklaşık 35 bin hektar dikim alanımız ve 113 bin tonluk üretim miktarımız var. Dikim alanı bakımından Türkiye'de ikinci, üretim miktarı bakımından ise beşinci sıradayız. Besin değeri yüksek olan ve farklı iklim ve toprak koşullarında yetişebilen üzüm, bu yönleriyle bizim için çok önemli. Binlerce yıllık geçmişi bulunan bağcılığın Mardin'de hak ettiği konuma gelmesi ve gelecek nesillere aktarılması, gen kaynaklarını korumak amacıyla bahçeyi hayata geçirdik. Burada üretilen fidanları çiftçilerimizle buluşturmak için de projeler hazırlıyoruz."
Eksik dört çeşidin de bulunması hedefleniyor
Ziraat Yüksek Mühendisi Erdal Homan, üç yıl önce teknik ekiplerle birlikte Mardin’e özgü 28 üzüm çeşidini bulmak için çalışma başlattıklarını anlattı. Araştırmalar sonucunda belirlenen 24 çeşidin, kurulan bahçede telli terbiye sistemi kullanılarak yetiştirildiğini belirtti.
Homan, "Bazı çeşitleri bulmakta zorlandık. Bulduklarımızı da alıp değerlendirdik. Şu anda da damızlık bahçemizde bu gen kaynaklarını korumaya yönelik çalışmalarımız devam ediyor. Diğer dört çeşidi de bulup en azından Mardin'de yerel isimleriyle bilinen 28 üzüm çeşidini bahçede toplamak istiyoruz. Gen bankası oluşturmayı, ilerleyen süreçte burada üreteceğimiz fidanlarla üreticilerimize üzüm çeşitlerini sahada göstermeyi ve üretimi artırmayı hedefliyoruz." diye konuştu.
Mardin’in üzüm yetiştiriciliğinde önemli bir potansiyel barındırdığını vurgulayan Homan, yöredeki çeşitliliğin korunması gerektiğine dikkati çekti. Üzümün, özellikle dağlık alanlar olmak üzere bölgenin pek çok noktasında yetiştirilebildiğini aktaran Homan, çeşitlerden aşılı fidanlar üreterek üreticilere ulaştırmayı planladıklarını söyledi.
Bu yolla hem üzüm ekim alanının hem de üretim miktarının artırılmasının hedeflendiğini belirten Homan, Türkiye’de üretim miktarı bakımından hak ettikleri seviyeye ulaşmak istediklerini dile getirdi ve "Üretimine devam edeceğiz ve bu çeşitleri, gen kaynağını koruyarak üreticilerimize misliyle kazandıracağız." ifadelerini kullandı.
Haber kaynağı: Anadolu Ajansı
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir