Gaziantep’te KOAH hastalarına yönelik iklim temelli risk takip sistemi duyuruldu

İklim değişikliği ve çevresel koşulların solunum sistemi üzerindeki etkilerini azaltmaya odaklanan “İklimden Nefese” projesi, Gaziantep’te düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna tanıtıldı. Sanofi ve Yuvam Dünya Derneği tarafından hazırlanan, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ile İl Sağlık Müdürlüğünün işbirliğinde yürütülen çalışma kapsamında KOAH hastaları için iklim kaynaklı riskleri önceden öngörebilecek bir erken uyarı modeli geliştirilmesi amaçlanıyor.

Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre KOAH, 2023’te yaklaşık 3,4 milyon kişinin yaşamını yitirmesine neden oldu. Hastalık, dünya genelinde en fazla ölüme yol açan üçüncü sağlık sorunu olurken KOAH’a bağlı ölümlerin küresel ölümler içindeki payı yaklaşık yüzde 6 olarak kayıtlara geçti.

Projenin tanıtımı için kentteki bir otelde gerçekleştirilen toplantıda konuşan Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, sunumların kendileri açısından öğretici olduğunu ifade etti. Şahin, belediye başkanlarının sürekli öğrenmesi gerektiğini dile getirerek öngörü, önleme ve ölçüm süreçlerinin önemine işaret etti.

Şahin, “Su güvenliği, yeşil enerji ve iklim direnci, veri güvenliği ve şeffaf yönetim konularını çalışıyoruz. Biz başladık, bu yolculukta sizin gibi güçlü paydaşlara ihtiyacımız var. Bu yolculuğun sonunda inşallah dünyayı cennet yapacağız.” ifadelerini kullandı.

Sanofi Avrasya Bölge Başkanı Cem Öztürk, iklim değişikliği denildiğinde çoğunlukla doğal afetlerin akla geldiğini, ancak hava içindeki partikül ve toz seviyesinde meydana gelen küçük artışlarla nem oranındaki değişimlerin de KOAH hastaları bakımından ciddi sonuçlar oluşturabileceğini belirtti.

Hastalığın etkilerini önceden tahmin edip önlemeye yönelik çalışmalar yaptıklarını aktaran Öztürk, “Biz burada hastalığı önceden nasıl daha öngörülebilir ve engelleyebiliriz? Hastanın gününü acilde geçirmesi yerine evinde daha sağlıklı bir şekilde geçirmesini nasıl sağlayabiliriz? Bunlar üzerinde çalıştık. Umarım hem Türkiye'ye hem de tüm dünyaya faydalı olacak bir proje çıkar.” diye konuştu.

İklim krizine uyum vurgusu

Yuvam Dünya Derneği Başkanı Kıvılcım Pınar Eğilmez Kocabıyık da iklim krizinin insan sağlığına yansımalarına dikkat çekti. Geçmişte olağan sayılan sıcaklıkların, yağış biçimlerinin ve mevsimsel düzenin değişebileceğini belirten Kocabıyık, yeni risklerin bilimsel veriler ışığında anlaşılması ve geleceğe yönelik hazırlık yapılması gerektiğini söyledi.

Kocabıyık, “Geçmişte normal kabul ettiğimiz sıcaklıklar, yağış düzenleri ve mevsimler artık bizimle olmayabilir. Bu yüzden değişen riskleri bilimsel verilerle anlamalı ve geleceğe buna göre hazırlanmamız lazım. İklim kriziyle mücadelede iki yol var ve muhakkak yapmamız gerekiyor. Birincisi emisyon azaltımı, bunu hep konuşuyoruz fakat diğeri adaptasyon, bunu kaçırıyoruz. İklim krizinin bütün etkilerini gördüğümüz için muhakkak adapte olmak ve uyum sağlamamız gerekiyor. Çünkü yalnızca riskleri bilmek yeterli değil, bu bilgiyi aynı zamanda şehirlerimizi, altyapımızı, tarım ve su yönetimimizi, eğitim ve sağlık sistemimizi değişen iklim koşullarına göre yeniden planlamak için kullanmalıyız. Bilimsel verileri kamu politikalarına yansıtmalı, en kırılgan grupları koruyacak şekilde önlemlerimizi geliştirmeliyiz. Bugün hayata geçirdiğimiz İklimden Nefese projesi de tam da bu anlayıştan doğdu.” ifadelerini kullandı.

Projenin yalnızca hastalık ortaya çıktıktan sonra müdahalede bulunmayı değil, KOAH’ın ağırlaşmasını mümkün olduğunca engellemeyi de hedeflediğini vurgulayan Kocabıyık, erken hareket etmenin önemine değindi.

Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanı Doç. Dr. Mikail Özdemir, son üç yıl içinde hastanelere yapılan 39 bin solunum yolu başvurusunu değerlendirdiklerini bildirdi. Özdemir, hava kirliliğinin yükseldiği günlerde KOAH nedeniyle yapılan başvuruların yaklaşık 1,5 katına çıktığını tespit ettiklerini açıkladı.

Veriler erken uyarı modelinde birleştirilecek

İklimden Nefese çalışmasında sıcaklık, nem, hava kalitesi, toz taşınımı ve sağlık verilerinin birlikte analiz edilmesi planlanıyor. Bu verilerden yararlanılarak KOAH hastaları açısından risk taşıyan günlerin önceden saptanmasına imkan sağlayacak bir erken uyarı modeli oluşturulması hedefleniyor.

Çalışmanın ilk aşamasındaki araştırmada, çevresel şartların sağlık üzerindeki etkileriyle bu etkilerin ne kadar süre sonra ortaya çıktığı ele alındı. Elde edilen sonuçların, kurulması planlanan erken uyarı sisteminin geliştirilmesine dayanak oluşturacağı belirtildi.

Sistemin meteoroloji altyapıları ve e-Nabız ile entegre çalışması öngörülüyor. Böylece KOAH hastalarının sağlıklarını olumsuz etkileyebilecek dönemlerde önlem alarak günlük programlarını daha güvenli biçimde planlayabilmesi, hekimler ile sağlık kuruluşlarının da oluşabilecek hasta yoğunluğuna karşı önceden hazırlık yapabilmesi amaçlanıyor.

Gaziantep’te geliştirilecek modelin doğrulama ve pilot uygulama aşamalarının tamamlanmasının ardından, farklı illerin iklim ve sağlık koşullarına uyarlanarak yaygınlaştırılması planlanıyor.

Haber kaynağı: Anadolu Ajansı