GAP sulaması Harran’da üretimi ve kırsal yaşamı dönüştürdü

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) çerçevesinde Fırat Nehri’nin suyunun Harran Ovası’na ulaştırılması, Şanlıurfa’daki kurak arazilerin tarıma elverişli hale gelmesini sağladı. Sulama yatırımlarıyla bölgede üretim çeşitlenirken çiftçilerin ekonomik koşulları ve günlük yaşamı da değişti.

Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı bölgesel kalkınma hamlelerinden biri olan GAP, Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının 1989’da kurulmasıyla farklı bir aşamaya geçti. Özellikle Harran Ovası’ndaki sulama çalışmaları, tarımsal üretimin yanı sıra bölgesel ekonomide de önemli bir dönüşüm oluşturdu.

Fırat suyunun ovaya getirildiği dönemi yaşayan çiftçiler, sulama öncesinde karşılaştıkları su yetersizliğini, kuru tarımın getirdiği sorunları ve suyun ardından değişen üretim koşullarını anlattı.

“Bayram sevinciyle karşıladık”

Abdurrahmandede Mahallesi Muhtarı Osman Hamur (61), GAP kapsamında tarlasına su ulaşan ilk çiftçiler arasında yer aldığını belirtti. Hamur, suyun arazilere bırakılması dolayısıyla düzenlenen törenin kendi tarlasında yapıldığını, dönemin Başbakanı Tansu Çiller’in de programa katıldığını söyledi.

Suyun bölgeye gelmesiyle tarımsal faaliyetlerin ve yaşam şartlarının farklılaştığını ifade eden Hamur, şöyle konuştu:

“Su gelmeden önce burada buğday, mercimek, arpadan başka hiçbir şey ekilemiyordu. Yani ekim diye bir şey pek yoktu. Yağmurlu geçtiği seneler ekim vardı, verim vardı, yağmur yoksa hiçbir şey yoktu. Toz dumanın içinde kalırdık. Bir rüzgar geldiği zaman veya bir fırtına geldiği zaman pencereleri kapatıyorduk içeriye toz gelmesin diye. Ama şimdi öyle değil. Su Harran Ovası’nı komple değiştirdi. Şimdiki hayatımız değişti. Şimdi soya fasulyesi ekenler var, mısır ekenler var, pamuk ekenler var, yer fıstığı ekenler var.”

Hamur, sulama sonrasında ovanın yeşillendiğini ve yöre sakinlerinin yaşam standartlarının arttığını dile getirdi.

“Yüzde 100 bereket geldi”

Hancığaz köyünde çiftçilik yapan Salih Toprak (47), Fırat suyunun 1995’te bölgeye ulaşmasının ardından kendi hayatlarında da belirgin bir değişim yaşandığını söyledi. Sulama öncesinde açtıkları kuyularda su bulamadıklarını belirten Toprak, tarlalarının tamamını aynı yıl ekemediklerini aktardı.

Toprak, o dönemde maddi sıkıntılar nedeniyle araç ya da traktör alabilmek için arazi satmak zorunda kaldıklarını, sulamayla birlikte ise çiftçilerin kazancının arttığını ifade etti. Toprak, şunları söyledi:

“Suyun gelmesiyle beraber herkesin maddi durumu güzelleşti. Çocuklarımızı evlendirmek, ev almak kolay oldu. Eskiden herkes bir odada kalıyordu. Yüzde 100 bereket geldi. Bu suyun gelmesiyle hayat şartlarımız yüzde 100 değişti. Eskiden buğday ekiyorduk, sonra yıl boyunca tarla boş kalıyordu. Şu anda buğdayın ardından mısır ekiyoruz. Bazı yerlerde yer fıstığı yetiştiriliyor. Suyun gelmesiyle her taraf yeşillendi, bereketlendi.”

Ürün veriminde artış yaşandı

Abdurrahmandede köyünde yaşayan Mehmet Hamurlu (57), sulama imkanlarının hem üretimi hem de yöredeki refah düzeyini yükselttiğini belirtti. Sulama öncesinde içme suyu temininde ve tarla sulamasında sorun yaşandığını anlatan Hamurlu, özellikle pamuk ve buğday verimindeki yükselişe dikkat çekti.

Hamurlu, “Eskiden dönüm başına 200-300 kilogram pamuk alıyorduk. Şu anda 500-600 kiloya yakın alıyoruz. Buğdayda da dönüm başına 200-300 kilogram alıyorduk, şu anda 700-800 kiloya yakın alıyoruz. Suyun gelmesiyle beraber refah bayağı yükseldi, insanlar sevindi. Eskiden yokluk vardı, su yoktu. İçmeye dahi sıkıntı çekiyorduk. Ağaç ekemiyorduk. Hiçbir şey yapamıyorduk sudan dolayı. Şu anda su geldi, bayağı bereketli oldu çok şükür.” dedi.

Çiftçi Kadir Hamurlu (47) ise sulama yatırımlarından önce yöre halkının çalışmak amacıyla Çukurova’ya gittiğini söyledi. Geçmişte çoğunlukla buğday ve arpa ekildiğini belirten Hamurlu, Fırat suyunun ardından pamuk, mısır, mercimek, domates ve patlıcan gibi ürünlerin de yetiştirilmeye başlandığını kaydetti.

Hamurlu, şunları söyledi:

“Eskiden hayallerimiz vardı su geldi hayallerimizi gerçekleştirdik. Eskiden köyde bir araba olurdu, şu an araba gördük, traktör gördük, hayat eskisine göre çok çok iyi oldu, kolaylaştı. Tarlası olan da kazandı, olmayan da kazandı. Tarlası olmayanlar, tarlası olanların yanında çalıştı. Onlar da dışarı gitmedi, burada çalıştı. Su gittiği her yere hayat verdi.”

Çiftçi İsa Hamurlu da Fırat suyunun ovaya ulaştırılmasıyla kuru tarımdan sulu tarıma geçildiğini belirtti. Üretim miktarındaki artışın çiftçilerin ekonomik durumunu iyileştirdiğini aktaran Hamurlu, sulama imkanlarının hayvancılığa da olumlu katkı sunduğunu ifade etti.

Haber kaynağı: Anadolu Ajansı