Gaziantep’te fıstık işleme tesislerinde atık olarak ortaya çıkan kabukların komposta dönüştürülmesiyle yürütülen çalışma, tarımsal üretimde su tasarrufu ve toprak verimliliği açısından olumlu sonuçlar verdi. Kompostun uygulandığı bahçelerde toprağın daha fazla su tuttuğu, çiftçilerin gübre giderlerinin azaldığı ve ürün kalitesinin yükseldiği belirlendi.
Çalışma Nizip’teki bahçede başladı
Gaziantep Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde doktora öğrencisi Uğur Vural tarafından hazırlanan tez kapsamında, her yıl yüksek miktarda atığa dönüşen Antep fıstığı kabuklarının tarımda değerlendirilmesi için araştırma başlatıldı. GAÜN Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ile TEMA Vakfının desteklediği uygulama, Nizip ilçesinde 80 ağacın bulunduğu bir bahçede gerçekleştirildi.
Uluslararası hakemli bir dergide yayımlanan çalışmadan alınan olumlu sonuçların ardından uygulama, TEMA Vakfının "Fıstığımız Bol Olsun" projesiyle farklı alanlara taşındı. İşleme tesislerinden temin edilen kabuklar komposta çevrilerek fıstık bahçelerinde toprağa uygulandı.
GAÜN Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Moleküler Biyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Kılıç, TEMA Vakfı Proje Koordinatörü Hüseyin Tekin ve ekip arkadaşlarıyla Şahinbey ilçesinin kırsal Almalı Mahallesi’nde çiftçilere kompost üretimi konusunda eşlik etti.
Toprağın su tutma kapasitesi arttı
Prof. Dr. Halil İbrahim Kılıç, ilk uygulamanın 80 ağaçlık bahçede yapıldığını, daha sonra toprak, yaprak ve meyve numunelerinin laboratuvar incelemesinden geçirildiğini aktardı. Kılıç, araştırmanın sonuçlarını şu sözlerle açıkladı:
"Analiz sonuçlarımız gösterdi ki fıstığın atığından oluşan kompost verdiğimiz ağaçlarda yüzde 30-35 oranında suyun daha fazla tutulduğunu saptadık. Orta kurak iklime sahip bölgemizde, fıstık atıklarından elde edilen kompostun toprağın su tutma kapasitesini bu derece artırması çok önemli. Kuraklıkla mücadele açısından su tutma özelliği bile tek başına önemli bir sonuç."
Yaprak numunelerinde fosfor, azot ve demir gibi minerallerin oranının yükseldiğini belirten Kılıç, bu bulgunun yaprak sağlığındaki gelişmeye işaret ettiğini ifade etti. Meyvelerde irilik ve çatlama oranı yönünden olumlu değişimler görüldüğünü aktaran Kılıç, toprak örneklerinde yararlı bakteri miktarının da arttığını söyledi.
Kılıç, kompostun toprağın canlılığını muhafaza etmesine ve besin bakımından zenginleşmesine katkı sunduğunu belirtti. Kimyasal gübre kullanımındaki azalmanın yalnızca toprağın değil, yer altı sularının korunması bakımından da yararlı olabileceğini kaydetti.
Çalışmanın Antep fıstığı üretiminde öne çıkan Gaziantep’ten farklı bölgelere de örnek teşkil edebileceğini dile getiren Kılıç, laboratuvar bulgularının yaygınlaştırılması ve standart kompost üretim tesislerinin oluşturulması için yetkililerin desteğine ihtiyaç bulunduğunu söyledi.
Kompost üretim tesisi kurulmasının başta kuraklıkla mücadele olmak üzere tarıma önemli katkılar sağlayacağını belirten Kılıç, "Fıstığın topraktan aldığını tekrar toprağa iade etmiş olduk. Bu uygulama hem çiftçimize hem de soframıza katkı sağlayacak." dedi.
Uygulama 9 bahçeye genişletildi
TEMA Vakfı Proje Koordinatörü Hüseyin Tekin, çalışmanın toprağın organik madde içeriğiyle su tutma kapasitesini yükseltmek amacıyla sürdürüldüğünü anlattı. Kompost kullanılan alanlarda sulama ihtiyacının diğer bölgelere göre yaklaşık 30 gün sonra ortaya çıktığını bildiren Tekin, uygulamanın sonuçlarının ardından projenin yaygınlaştırıldığını söyledi:
"Burada toprağın yüzde 35 gibi su tutma kapasitesini artırdığını tespit ettik. Bu tespit edilince TEMA Vakfı tarafından yaygınlaştırma kararı alındı. Birecik, Pazarcık ve Şahinbey ilçelerinde toplam 9 bahçede uyguladık ve güzel sonuçlar aldık. Bu uygulamayla çiftçinin gübre giderini yarı yarıya azalttık, verimi 2,5 kat artırdık. Ayrıca meyvenin kalitesi arttı, irileşti, çıtlama oranı arttı. Dolayısıyla çiftçiye verim yönünden daha fazla bir getiri sağladı çünkü bu fıstıklar daha kaliteli olduğu için daha fazla kazandırdı."
Uygulama alanı büyütülecek
Almalı Mahallesi’nde çiftçilik yapan Hasan Yılmaz, kompost uygulamasını kendi bahçesinde de kullandığını belirtti. Tarımsal atıkların üretimde değerlendirilmesi konusunda farkındalık oluştuğunu ifade eden Yılmaz, geçen yıl 3 bin metrekare olan uygulama alanını bu yıl 23 bin metrekareye çıkardıklarını söyledi.
Yılmaz, gelecek sezonda yöntemi kendi bahçelerinin tamamı ile köy genelinde yaygınlaştırmayı amaçladıklarını, daha sonraki dönemde ise uygulamanın daha geniş tarım alanlarında kullanılmasına katkı sunmak istediklerini kaydetti.
Haber kaynağı: Anadolu Ajansı
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir