Önlenebilir Nedenler Öne Çıkıyor
Raporda; tütün, alkol, fiziksel hareketsizlik, hava kirliliği, ultraviyole radyasyon ve enfeksiyonlar dâhil 30 önlenebilir risk faktörü incelendi. Buna göre 2022 yılında ortaya çıkan yeni kanser vakalarının yüzde 37’si (yaklaşık 7,1 milyon vaka) doğrudan önlenebilir nedenlerle bağlantılı.
• Tütün: Tüm yeni kanser vakalarının %15’i
• Enfeksiyonlar: %10
• Alkol: %3
Özellikle akciğer, mide ve rahim ağzı kanserleri, küresel ölçekte önlenebilir kanserlerin neredeyse yarısını oluşturuyor.
• Akciğer kanseri: Sigara ve hava kirliliği
• Mide kanseri: Helikobakter pilori enfeksiyonu
• Rahim ağzı kanseri: HPV (İnsan Papilloma Virüsü)
Erkeklerde Risk Daha Yüksek
Raporda, önlenebilir kanser oranlarının erkeklerde kadınlara göre daha yüksek olduğuna dikkat çekildi.
• Erkeklerde yeni kanser vakalarının %45’i,
• Kadınlarda ise %30’u önlenebilir nedenlere bağlanıyor.
Erkeklerde kanserin en büyük tetikleyicileri sigara (%23), enfeksiyonlar (%9) ve alkol (%4) olarak sıralanırken; kadınlarda enfeksiyonlar (%11), sigara (%6) ve yüksek vücut kitle indeksi (%3) öne çıkıyor.
Bölgesel Farklar Dikkat Çekici
Önlenebilir kanser oranları bölgelere göre değişiyor. Erkeklerde en yüksek oran %57 ile Doğu Asya’da, en düşük oran %28 ile Latin Amerika ve Karayipler’de görülüyor. Bu farklılıkların; çevresel maruziyetler, sosyoekonomik koşullar, ulusal sağlık politikaları ve sağlık sistemi kapasitesiyle bağlantılı olduğu vurgulanıyor.
“Rapor Bir Dönüm Noktası”
DSÖ Kanser Kontrolü Ekip Lideri Andre Ilbawi, raporun “kanser riskinin ne kadarının önlenebilir olduğunu ilk kez küresel ölçekte ortaya koyduğunu” belirtti.
IARC Kanser Gözetim Birimi Başkan Yardımcısı Isabelle Soerjomataram ise çalışmayı, “önlenebilir kanserin davranışsal, çevresel ve bulaşıcı nedenlerini birlikte ele alan bir dönüm noktası” olarak tanımladı.
Gazianteplilere Uyarı
Uzmanlar, sigaradan uzak durmanın, alkol tüketimini sınırlamanın, HPV ve Hepatit B aşılarının yaygınlaştırılmasının, hava kirliliğiyle mücadelenin, sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivitenin binlerce hayat kurtarabileceğini vurguluyor.
Gaziantep gibi sanayi ve yoğun nüfusun bulunduğu şehirlerde bu önlemler, kanser riskini azaltmada kritik önem taşıyor.
Kanser kader değil; doğru önlemlerle önlenebilir.