Bahri Tunç’un 1953’te Batman’da başlayan yaşamı, kentin küçük bir yerleşim merkezinden gelişmiş bir şehre dönüşüm süreciyle birlikte şekillendi. Çarşı Mahallesi Muhtarı Şehmus Bey ile Ayşe Hanım’ın sekiz çocuklu ailesinin dördüncü çocuğu olarak dünyaya gelen Tunç, çocukluk ve gençlik dönemini farklı yörelerden gelen ailelerin bir arada yaşadığı mahalle kültürü içinde geçirdi.
Batman’ın çok kültürlü mahallelerinde geçen çocukluk
Bahri Tunç’un babası, mahalle muhtarı olması nedeniyle çevresinde bilinen ve saygı gören bir kişiydi. Aile, bu görev sayesinde Batman’daki sosyal hayatın içinde tanınan ailelerden biri olarak öne çıkıyordu.
Tunç’un çocukluğu ve gençliği, o dönemde Batman’ın merkezi kabul edilen Toprak Mahsulleri Ofisi’nin arkasındaki sokaklarda geçti. Gercüş, Hasankeyf, Midyat, Mardin ve Siirt kökenli ailelerin yoğun olarak yaşadığı bu bölge, farklı geleneklerin ve yaşam biçimlerinin yan yana bulunduğu bir mahalle görünümündeydi.
1953 yılı, Batman’ın henüz küçük bir yerleşim alanı olduğu ancak petrol faaliyetlerinin etkisiyle büyüme sürecine girdiği bir döneme denk geliyordu. Bu nedenle Tunç’un yaşam öyküsü, yalnızca bir kişinin çocukluk ve gençlik hatıralarını değil, aynı zamanda Batman’ın sosyal ve ekonomik açıdan geçirdiği değişimi de yansıtıyor.
O yıllarda mahalleler, yalnızca konutların bulunduğu alanlar değildi. Yaz gecelerinde damlara yataklar seriliyor, komşular yıldızların altında uzun sohbetler yapıyor, evlerin kapıları güven duygusuyla açık tutuluyordu. Bir evde hazırlanan yemeğin komşularla paylaşılması, sevinçlerin birlikte yaşanması ve sıkıntıların ortaklaşa göğüslenmesi günlük hayatın doğal parçalarıydı.
Bahri Tunç’un kişiliği de bu dayanışmacı mahalle ortamında biçimlendi. Dostluk, yardımlaşma ve komşuluk ilişkilerinin önemini yaşayarak öğrenen Tunç, ilerleyen yıllarda insanlarla kurduğu ilişkilerde bu değerleri korudu.
Eğitim yılları ve rafineride başlayan çalışma hayatı
Tunç, ilk öğrenimine Devrim İlkokulu’nda başladı. Ortaokulu Batman Petrol Ortaokulu’nda, lise eğitimini ise Batman Lisesi’nde tamamladı. Lise dönemi onun açısından yalnızca derslerle sınırlı kalmayan; müzik, halk oyunları ve arkadaşlıkların da belirleyici olduğu bir dönemdi.
1978’de askerlik görevini yapmak üzere Hatay’ın İskenderun ilçesine gönderilen Bahri Tunç, burada deniz piyade eri olarak görev yaptı. Askerliğinin ardından 1981 yılında Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına bağlı Batman Petrol Rafinerisi’nde işçi olarak çalışmaya başladı.
Uzun yıllarını rafineride geçiren Tunç, kurumun özelleştirme sürecinde TÜPRAŞ’ın Koç Topluluğu’na devredilmesiyle birlikte görevini bu yapı bünyesinde sürdürdü. Emek yoğun çalışma yaşamını 2012’de emekli olarak tamamladı.
Müzik ve halk oyunlarıyla şekillenen gençlik
Sanat ve müzik, Bahri Tunç’un gençlik döneminde önemli bir yer tuttu. Batman Lisesi’nin müzik korosunda görev alan Tunç, özellikle darbuka çalmasındaki becerisiyle dikkat çekti. Okulun kültürel programlarında sıkça yer alan isimlerden biri oldu.
Tunç’un ilgisi müzikle sınırlı değildi. Batman Lisesi halk oyunları ekibine de katılan Tunç, gösterilerdeki performansıyla okulun sosyal ve kültürel faaliyetlerine katkı sağladı. Müzik, halk oyunları ve arkadaşlıklarla geçen bu dönem, onun yaşamındaki kalıcı anılar arasında yer aldı.
Petrolün etkisiyle büyüyen Batman
Bahri Tunç’un doğduğu 1953’ten günümüze kadar Batman’ın geçirdiği değişim, kentin tarihindeki en belirgin dönüşümlerden biri olarak görülüyor. Dicle havzasının güneydoğusundaki Batman, bugün geniş ulaşım güzergâhları, modern yapıları, sosyal alanları ve çeşitlenen ekonomisiyle büyük bir şehir görünümünde.
1950’li yıllarda ise Batman, henüz küçük bir yerleşim merkeziydi. Kentin geleceğini belirleyen temel gelişme, yer altındaki petrol kaynaklarının çıkarılması ve ekonomik hayata kazandırılması oldu. Tunç’un çocukluk döneminde istasyon çevresinde yoğunlaşan yerleşim, kerpiç evler, tahta kepenkli dükkânlar, toprak yollar ve mütevazı sokaklardan oluşuyordu.
Petrol faaliyetlerinin oluşturduğu ekonomik hareketlilik, Türkiye’nin farklı bölgelerinden işçileri, mühendisleri ve yeni bir hayat kurmak isteyen insanları Batman’a çekti. Bu göç hareketi, kentte farklı kültürlerin ve geleneklerin bir araya gelmesini sağladı.
Gercüş, Midyat ve Siirt’in yanı sıra başka yörelerden gelen aileler, kendi yaşam biçimlerini ve geleneklerini Batman’daki ortak hayata taşıdı. Böylece şehir, farklı toplulukların bir arada yaşadığı kendine özgü bir sosyal kimlik kazandı. Tunç’un çocukluğunun geçtiği mahallelerde de bu kültürel çeşitlilik günlük yaşamın bir parçasıydı.
Eski Batman’da komşuluk ve sosyal yaşam
1960’lı ve 1970’li yıllarda Batman’ın sosyal imkânları bugünkü kadar geniş değildi. Buna karşın mahallelerde güçlü bir dayanışma, samimi ilişkiler ve canlı bir komşuluk düzeni bulunuyordu.
Yaz akşamlarında damlarda yapılan sohbetler, mahalle aralarındaki çocuk oyunları ve evlerden yükselen radyo sesleri dönemin gündelik hayatına eşlik ediyordu. Komşuların birbirine açık tuttuğu kapılar, bu sosyal düzenin ve güven duygusunun simgelerinden biriydi.
Düğünler de yalnızca evlenen çiftin ve ailelerinin kutlaması olarak kalmıyordu. Davul ve zurna eşliğinde çekilen halaylar, günler süren şenlikler ve mahalle sakinlerinin ortak katılımı, düğünleri bütün topluluğu bir araya getiren etkinliklere dönüştürüyordu.
Sinema salonları, dönemin başlıca eğlence ve buluşma alanları arasında bulunuyordu. Yeşilçam filmleri gençlerin dünyasını etkilerken, sinemalar da insanların bir araya geldiği sosyal mekânlar olarak kentin hafızasında yer ediniyordu.
Modernleşen şehir ve farklılaşan yaşam biçimleri
2026 yılı itibarıyla Batman’ın görünümü, Tunç’un çocukluk dönemindeki şehir dokusundan önemli ölçüde farklılaştı. Kentin birçok mahallesinde yükselen modern konutlar, geniş caddeler, parklar, alışveriş merkezleri ve çeşitli sosyal alanlar yeni şehir manzarasını oluşturuyor.
Geçmişte damlarda kurulan dostluk sofralarının ve mahalle sohbetlerinin yerini günümüzde kafeler, sosyal tesisler ve dijital iletişim kanalları aldı. Eğlence alışkanlıkları da teknolojinin etkisiyle değişti; sinema salonları alışveriş merkezlerinde konumlanırken dijital yayın platformları ve sosyal medya, genç kuşakların günlük yaşamında daha fazla yer tutmaya başladı.
Bu değişime rağmen Batman’ın kültürel bağları tamamen ortadan kalkmadı. Dengbêjlerin ezgileri, erbane sesleri, geleneksel müzik ve halk oyunları kentin kültürel kimliğinin yaşatılmasına katkı sunmayı sürdürüyor.
Batman’da eğitim alanındaki değişim
Tunç’un gençlik yıllarının geçtiği 1960’lı ve 1970’li dönemlerde Batman’da eğitim olanakları sınırlıydı. Okul sayısının azlığı, eğitim araçlarının yetersizliği ve ekonomik güçlükler, çocukların öğrenim hayatını etkileyen başlıca sorunlardı.
Kalabalık sınıflar, kara tahtalar, sade okul binaları ve kısıtlı ders materyalleri dönemin eğitim ortamını belirliyordu. Lise öğrenimini tamamlamak önemli bir başarı sayılırken, başka bir şehirde üniversite okumak gençler için hem aileden hem de memleketten uzaklaşmayı gerektiren yeni bir hayat anlamına geliyordu.
2026’ya gelindiğinde Batman, eğitim altyapısı bakımından geçmişe göre önemli bir ilerleme kaydetti. Batman Üniversitesi bünyesinde açılan yeni fakülteler, kentin yükseköğretim merkezi olma niteliğini güçlendirdi. Modern okul binaları, kütüphaneler, dijital araçlar ve teknolojik altyapı, öğrencilerin yararlanabildiği imkânları genişletti.
Bir dönem sınırlı araçlarla öğrenim gören gençlerin yerini, bilgisayar ve internet üzerinden dijital kaynaklara erişebilen, dünyanın çeşitli bölgelerindeki akademik içeriklerden yararlanabilen yeni kuşaklar aldı.
Sağlık hizmetlerinde gelişen altyapı
Eski Batman’da sağlık hizmetleri de dönemin sınırlı koşulları içinde yürütülüyordu. Özellikle 1960’lı ve 1970’li yıllarda hastane ve uzman hekim sayısının yetersiz olması, kent sakinlerinin karşılaştığı önemli güçlüklerden biriydi.
Ciddi rahatsızlıklar veya uzmanlık gerektiren tedaviler için Diyarbakır ya da Ankara gibi büyük kentlere gitmek gerekebiliyordu. Bu yolculuklar, hastalar açısından yalnızca tedavi süreci bakımından değil, ulaşım ve konaklama açısından da zorluk taşıyordu.
Günümüzde Batman’daki sağlık sistemi modern hastaneler, uzman hekim kadroları, gelişmiş laboratuvarlar ve teknolojik uygulamalarla daha geniş bir kapasiteye ulaştı. Kent, kendi sakinlerinin yanı sıra çevre illerden gelen hastalara da hizmet veren önemli bir sağlık merkezi konumuna geldi.
Petrolün belirlediği ekonomi
Batman’ın ekonomik ve toplumsal geçmişi petrol faaliyetlerinden ayrı düşünülemiyor. Raman bölgesinde 1940’lı yıllarda başlayan arama çalışmaları, kentin kaderini değiştiren sürecin temelini oluşturdu. Üretimin artmasıyla Batman, Türkiye’nin önemli enerji merkezlerinden biri haline geldi.
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının kentteki varlığı, istihdamın yanı sıra sosyal ve kültürel hayatı da etkiledi. TPAO’ya ait yerleşkelerde bulunan lojmanlar, yeşil alanlar, sinema salonları ve sosyal tesisler, dönemin Batman’ında farklı bir yaşam çevresi oluşturdu.
Petrolün sağladığı hareketliliğe karşın 1970’li yılların sonlarında Türkiye genelinde görülen ekonomik sıkıntılar Batman’da da hissedildi. Temel tüketim ürünlerine ulaşmada yaşanan sorunlar, tüpgaz ve gıda kuyrukları, ekonomik şartların gündelik yaşamdaki yansımaları arasında bulunuyordu.
Bugün Batman ekonomisi petrol sektörünün yanında tarım, tekstil, inşaat, ticaret ve sanayi alanlarında da faaliyet gösteriyor. Organize sanayi bölgeleri ve yeni yatırımlar, kentin ekonomik yapısının çeşitlenmesine katkı sağlıyor.
Geçmişte dar ekonomik imkânlarla yaşayan ailelerin yeni kuşakları, günümüzde farklı sektörlerde çalışıyor, üretime katılıyor ve ticaret hayatında yer alıyor. Bununla birlikte hayat pahalılığı, ekonomik dalgalanmalar ve gelir dağılımındaki farklılıklar Batman’ın güncel sorunları arasında bulunuyor. Kentin geçmişten bugüne geçirdiği ekonomik ve toplumsal değişim ise belirginliğini koruyor.
Bahri Tunç’un dostluk ve dayanışma anlayışı
Bahri Tunç’un yaşamı, müzik ve sanat ilgisinin yanı sıra insan ilişkilerine verdiği önemle de anılıyor. Onu tanıyanların anlatımlarında Tunç; dostluk, paylaşma, iyilik ve insan sevgisiyle özdeşleşen bir kişilik olarak öne çıkıyor.
Batman’da sevilen ve saygı gören kişiler arasında yer alan Tunç, geçmişteki mahalle kültürünü, komşuluk bağlarını ve dayanışma anlayışını bugüne taşıyan isimlerden biri olarak değerlendiriliyor.
İnsanlar arasında ayrım yapmayan ve dostlukla kardeşliği önemseyen yaklaşımı, çevresinde sevgi ve saygı oluşturdu. Dostlarının mutlu günlerinde onların sevincine katılan, zor zamanlarında ise yanlarında olmaya çalışan Tunç, insanların acılarını ve mutluluklarını paylaşmayı hayatındaki temel değerlerden biri kabul etti. İhtiyaç sahiplerine de imkânları ölçüsünde destek olmaya gayret etti.
Bu tavır, Tunç’a yalnızca yakın çevresinde değil, Batman’ın sosyal hafızasında da özel bir yer kazandırdı. Onun için dostluk, sadece iyi günlerde buluşmak değil, güçlük yaşayan insanların yanında durabilmek anlamına geliyordu.
Bir yaşam öyküsünde Batman’ın hafızası
1953’te Batman’da doğan Bahri Tunç’un hayatı, kentin geçirdiği değişimin kişisel bir tanıklığı niteliğini taşıyor. Toprak sokaklarda geçen çocukluk yıllarından bugünün modern caddelerine, mahalle arasındaki samimi komşuluklardan değişen şehir yaşamına uzanan süreç, Tunç’un yaşamıyla Batman’ın dönüşümünü aynı çizgide buluşturuyor.
Gençlik dönemindeki müzik ve halk oyunları deneyimleri, rafineride geçen uzun çalışma yılları ve zaman içinde kurduğu dostluklar, Tunç’un yaşam hikâyesini oluşturan başlıca unsurlar arasında yer aldı. Bu unsurlar, Batman’ın kültürel, ekonomik ve sosyal değişimiyle birlikte ilerledi.
Şehir büyüdü, sokaklar yenilendi ve yaşam alışkanlıkları farklılaştı. Ancak geçmişin sıcak mahalle ortamına, vefaya, dostluğa ve dayanışmaya duyulan özlem varlığını sürdürdü.
Bahri Tunç, emeği, sanata ilgisi, yardımseverliği ve insanlarla kurduğu bağlarla Batman’ın geçmişten bugüne uzanan sosyal hafızasında yer edinen kişilerden biri oldu.
Fotoğraf: Batman, 1975. Soldan sağa Bahri Tunç ve Nusret Koyuncu.
Ekrem Günaydın
Batman
Haber kaynağı: AİGF
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir