Açıklamada, Şam ve Tel Aviv’in ABD gözetiminde kurulacak bir iletişim ve koordinasyon mekanizması aracılığıyla; istihbarat paylaşımı, askeri gerilimin azaltılması, diplomatik temaslar ve ticari fırsatlar konusunda acil ve sürekli koordinasyon sağlayacağı belirtildi. Mekanizmanın, olası anlaşmazlıkların hızlı biçimde ele alınacağı bir platform işlevi göreceği kaydedildi.
Güvenlik ve ticaret vurgusu
İsrail tarafı, görüşmelerde güvenlik konularının yanı sıra İsrail–Suriye ekonomik ilişkilerinin de ele alındığını duyurdu. Ancak İsrail’in Suriye’deki askeri faaliyetlerini askıya alıp almayacağına dair resmi bir açıklama yapılmadı.
Şam’dan 1974 anlaşması mesajı
Suriye devlet medyası ise Paris’teki temasların, 1973 Orta Doğu Savaşı’nın ardından İsrail ve Suriye arasında BM gözetiminde bir tampon bölge kurulmasını öngören 1974 Ayrılık Anlaşması’nın yeniden canlandırılmasına odaklandığını bildirdi.
Sahadaki gerilim sürüyor
İsrail ordusunun, 8 Aralık 2024’te Esad’ın devrilmesinin ardından sınır hattının ötesine ilerlediği hatırlatılırken, Tel Aviv’in Suriye’nin güneybatısındaki Dürzi dini azınlığı koruma gerekçesiyle saldırılar gerçekleştirdiği de aktarıldı. Şam yönetimi ise İsrail’in Esad öncesi pozisyonlara çekilmesini, egemenliği güvence altına alan ve iç işlerine müdahaleyi önleyen karşılıklı bir güvenlik çerçevesi talep ediyor.
Ortak bildiriden öne çıkanlar
ABD himayesinde yayımlanan ortak bildiride şu başlıklar dikkat çekti:
• Washington’un gözetiminde, İsrail ve Suriye arasında istihbarat alanında acil koordinasyon ve gerilimi azaltmaya yönelik ortak bir irtibat/entegrasyon hücresi kurulacak.
• Kurulacak ortak mekanizma, diplomatik angajman ve ticari işbirliğini de kapsayacak.
• Taraflar, güvenlik ve istikrar için kalıcı düzenlemelere ulaşma taahhüdünü yineledi.
• ABD, atılan olumlu adımları memnuniyetle karşıladığını ve uygulamaya destek vereceğini vurguladı.
Paris’teki temaslar, uzun süredir donmuş olan İsrail–Suriye hattında yeni bir sayfanın aralanabileceğine işaret ederken, sahadaki gelişmelerin anlaşmanın seyrini belirleyeceği değerlendiriliyor.
