Cahit Uyanık Yazdı: Türkiye ekonomisi gençlere iş yaratma kapasitesini kaybediyor

Eskiden ekonomide açıklanan büyüme rakamları yalnızca istatistiklerden ibaret değildi. O rakamların toplumdaki karşılığı da vardı. Özellikle ekonomi yüzde 5,5’in altında büyüdüğünde uzmanlar ve ekonomistler endişelenirdi. Çünkü bu oran, Türkiye’de ilk kez iş aramaya başlayan genç nüfusa yeterli istihdam oluşturabilmenin alt sınırı olarak kabul edilirdi. O yıllarda nüfus hızla artıyor, her yıl yüz binlerce genç iş gücü piyasasına katılıyordu. Devlet Planlama Teşkilatı’nın hesaplamalarına dayanan bu yaklaşım nedeniyle kalkınma planlarında ve ekonomik programlarda büyüme hedefleri genellikle yüzde 5,5 seviyesinde belirlenirdi. Bu rakam aynı zamanda psikolojik bir eşikti. Aradan geçen yıllarda Türkiye değişti. Nüfus artış hızı düştü, şehirleşme arttı, üretim yapısı farklılaştı ve milli gelir büyüdü. Bu nedenle ekonominin yeni işsizler üretmemesi için gerekli büyüme oranının yüzde 4 ila 4,5 seviyelerine gerilediği kabul edilmeye başlandı. Ancak bugün karşımızdaki tablo çok daha farklı. Açıklanan son büyüme verisi yüzde 2,5 seviyesinde kaldı. Bu oran yalnızca beklenenin altında bir büyüme anlamına gelmiyor. Aynı zamanda ekonominin iş gücü piyasasına yeni katılan gençlere yeterli iş alanı oluşturamadığını da gösteriyor. Dahası, mevcut çalışanların bir kısmının da işini kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor. Ekonomi literatüründe buna “istihdamsız büyüme” deniliyor. Yani ekonomi büyüyor gibi görünse de bu büyüme yeni istihdam üretmiyor. Rakamlar kağıt üzerinde artarken vatandaşın hayatında aynı karşılığı bulmuyor. Bugün en büyük tehlike de burada yatıyor. Çünkü iş bulamayan gençler yalnızca ekonomik bir sorun değildir. Bu durum aynı zamanda sosyal huzuru, aile yapısını, üretim kapasitesini ve geleceğe olan güveni de etkiler. Gençlerin umutlarını kaybettiği bir ekonominin sürdürülebilir büyüme sağlaması mümkün değildir. Türkiye ekonomisinin yeniden iş yaratabilen bir yapıya kavuşması gerekiyor. Bunun için de büyümenin sadece rakamsal değil, üretim ve istihdam odaklı olması şart. Ekonominin yeniden yüzde 4-4,5 bandının üzerine çıkması ve bunu kalıcı hale getirmesi gerekiyor. Aksi halde önümüzdeki dönemde işsizlik, gelir dağılımı bozukluğu ve sosyal huzursuzluk gibi sorunları daha fazla konuşmak zorunda kalacağız. Bazen ekonomik gerçekleri anlamak için karmaşık grafiklere ihtiyaç yoktur. Dikiz aynasına bakmak yeterlidir. O aynada bugün görünen manzara ise maalesef pek iç açıcı değildir.