“Emeklilik Sistemi Adaletsiz Üretim Yapan Fabrikaya Döndü”
Karakaş’a göre mevcut tablo, hem emeklileri hem çalışanları hem de prim ödeyenleri rahatsız ediyor.
• Emekli mutsuz: Maaşlar hayat pahalılığı karşısında yetersiz.
• Çalışan kaygılı: Aynı yaş grubundakiler arasında büyük maaş farkları oluştu.
• Prim ödeyen pişman: “Çok prim ödeyen cezalandırılıyor” algısı güçleniyor.
Karakaş, sistemin sadece mali değil yapısal bir sorun yaşadığını belirterek, “Sorun para değil, sistemin ruhu zedelenmiş durumda” ifadelerini kullandı.
3.600 Günle 9.000 Gün Aynı Maaşta
Sistemdeki en çarpıcı örnek ise prim gün sayısındaki eşitsizlik.
Bağ-Kur kapsamında 3.600 gün prim ödeyenle 9.000 gün prim ödeyen vatandaşların benzer maaş seviyesinde buluştuğunu belirten Karakaş, şu soruyu yöneltti:
“O halde neden 9.000 gün prim ödedik?”
Bu durumun prim ödeme motivasyonunu zayıflattığını ifade eden Karakaş, “Az prim öde, devlet tamamlasın” anlayışının sistemi sürdürülemez hale getirdiğini savundu.
“Hazine Desteği” Modeli Tıkandı
Karakaş, yıllardır uygulanan “Hazine Desteği” modelinin artık sınırına geldiğini belirtti.
2019 yılında yaklaşık 800 bin kişiyi kapsayan desteklerin, bugün 5 milyon kişiye ulaştığını ifade eden Karakaş, bu tablonun ne hükümeti ne de emeklileri memnun ettiğini dile getirdi.
⸻
Yeni Model: Maaş Değil Hane Geliri
Kulislerde konuşulan yeni sistemde, “maaş odaklı” yapıdan “gelir ve ihtiyaç odaklı” modele geçilmesinin planlandığını aktaran Karakaş, devletin artık şu soruyu soracağını söyledi:
“Hane gelirin hayat sınırının altında mı?”
Bu yaklaşımın sosyal güvenlik sistemini sosyal yardıma dönüştürme riski taşıdığı ifade ediliyor.
Emekliler 7 Sorunun Cevabını Bekliyor
Karakaş’a göre milyonlarca emeklinin gündeminde şu başlıklar var:
1. İntibak Yasası ne zaman çıkacak?
2. Kök maaş sorunu neden çözülemiyor?
3. Memura verilen seyyanen zam emekliye neden yansıtılmadı?
4. Aylık Bağlanma Oranları neden düşürüldü?
5. Sağlık kesintileri neden sürüyor?
6. Az primle çok primin eşitlenmesi sistemi çökertmez mi?
7. Emeklilik sadece geçinmek mi demek? Sosyal hayat neden lüks?
“Emeklilik Lütuf Değil, Hak Teslimidir”
Karakaş, emeklilik sisteminin bir “geçindirme” mekanizması değil, yıllarca ödenen primlerin karşılığı olduğunu vurguladı.
“Sosyal güvenlik sisteminin sosyal yardım kuruluşuna çevrilmesi hem emekliye hem devlete zarar verir” diyen Karakaş, gerçek reformun ancak adil prim-maaş dengesi ile mümkün olacağını belirtti.
Yazısını, “Gerçek bir emeklilik reformu sosyal yardımla değil, hakça bir külfet-nimet dengesiyle olur” sözleriyle tamamladı.
Sosyal güvenlikte reform çağrısı giderek yükselirken, gözler atılacak yeni adımlara çevrildi.