Market alışverişinden kira ödemelerine, düğün takılarından ikinci el araç alımına kadar pek çok alanda 200 TL’nin işlevini yitirdiği görülüyor. Yüksek tutarlı ödemelerde para sayma, taşıma ve saklama yükü günlük hayatın adeta lojistik sorununa dönüştü.
ATM’LER ALARM VERİYOR
Günlük para çekme limitlerinin enflasyona ayak uyduramaması, vatandaşları yüksek tutarlı ödemeler için birden fazla ATM dolaşmaya zorluyor. Parçalar hâlinde çekilen nakitler çantalarla taşınırken, bu durum hem zaman kaybına hem de güvenlik risklerine yol açıyor. Özellikle maaş günlerinde ATM kuyrukları daha da uzuyor.
SOSYAL HAYATTA DÖNÜŞÜM
Nakit yükü yalnızca ekonomik değil, sosyal hayatı da etkiliyor. Düğünlerde uzun yıllardır süren takı ve nakit geleneği yerini IBAN bilgisi bulunan davetiyelere bırakıyor. Davetiyelerde “nakit getirmeyin” uyarıları yaygınlaşırken, takı merasimleri adeta toplu para teslim törenlerine dönüşüyor.
Zarfa sığmayan banknotlar davetliler için sorun yaratırken, düğün sahipleri için de sayma ve saklama yükünü artırıyor.
KONUT VE ESNAFTA NAKİT KRİZİ
Benzer tablo konut piyasasında da görülüyor. Depozito, kira ve emlak komisyonunun aynı anda ödenmesi, kiracıları çanta dolusu nakit taşımaya zorluyor. Kuyumcularda paralar çöp torbalarıyla taşınırken, pazarlarda ve küçük esnafta bozuk para ve para üstü sıkıntısı hem satıcıyı hem tüketiciyi zorluyor.
Artan nakit ihtiyacı, özellikle kadınlar ve yaşlılar için hırsızlık ve kapkaç riskini de beraberinde getiriyor.
UZMANLAR UYARIYOR
Ekonomistler, nakit taşımanın külfet hâline gelmesini yüksek enflasyon ve banknotların hızla değer kaybetmesine bağlıyor. 200 TL’nin günlük harcamalarda yetersiz kalması, daha yüksek kupürlü banknot tartışmalarını yeniden gündeme getirirken, bunun tek başına kalıcı çözüm olmayacağı vurgulanıyor.
Uzmanlara göre, kısa vadede yeni banknot basımı rahatlama sağlasa da, kalıcı çözüm fiyat istikrarının sağlanması ve enflasyonla etkin mücadeleden geçiyor. Nakit bağımlılığının azaltılması, temassız ödeme ve dijital sistemlerin yaygınlaştırılması önerilirken, kredi kartı kullanımında yüksek faiz ve borçlanma riskine karşı da dengeli hareket edilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.