Samsun’da Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, son yıllarda genç yaşta görülen kanser vakalarındaki artışa dikkat çekerek, biyolojik erken yaşlanmanın bu artışta önemli bir rol oynayabileceğini söyledi.
Prof. Dr. Özkaya, geçen hafta kliniğinde sırt ağrısı ve inatçı öksürük şikayetiyle başvuran 40’lı yaşlardaki iki kadın hastaya akciğer kanseri tanısı konulduğunu belirterek, "Üstelik bu vakalar sigara kullanımı, aile öyküsü ve yaş gibi beklenen risk faktörlerinden bağımsız olarak ortaya çıktı. Maalesef hem ülkemizde hem de dünyada buna benzer hikayeler giderek daha yaygın hale geliyor" dedi.
Türkiye’de ve dünyada özellikle 50 yaş altındaki yetişkinlerde bir düzineden fazla kanser türünde artış görüldüğünü ifade eden Özkaya, erken başlangıçlı kanserler arasında akciğer, kolon ve meme kanserlerinin öne çıktığını kaydetti. Akciğer kanserinin artık 30-49 yaş aralığındaki bireylerde en ölümcül kanser türlerinden biri haline geldiğini belirtti.
Bir dergide yayımlanan yeni bir değerlendirmeye işaret eden Özkaya, İngiltere Biyobankası verilerinin incelendiği araştırmada 154 bin 169 genç yetişkin arasında sistemik yaşlanmanın doğum kohortları arasında arttığının ortaya konduğunu söyledi. Araştırmada, 1965-1974 yılları arasında doğan bireylerde biyolojik yaşlanmanın, 1950-1954 yılları arasında doğanlara göre yüzde 23 daha yüksek bulunduğunu aktaran Özkaya, bu durumun erken başlangıçlı kanser riskiyle ilişkili olduğunun belirlendiğini ifade etti.
Araştırmada gözlenen risk artışının özellikle akciğer, gastrointestinal sistem ve rahim kanserlerinden kaynaklandığını belirten Özkaya, söz konusu ilişkinin yaşlanma ve kanserin genetik risk faktörlerinden bağımsız olarak ortaya çıktığını vurguladı.
Kronolojik yaştan daha ileri düzeyde biyolojik yaşlanmayı gösteren yaş farkının, erken başlangıçlı kanserler için önemli bir risk faktörü olabileceğini dile getiren Özkaya, "Sigara başta olmak üzere kanser riskini artıran birçok faktörü biliyoruz. Ancak hızlandırılmış biyolojik yaşlanmanın nedenleri ve etkilerinin de genç yaşta ortaya çıkan kanserlerin sebepleri arasında yer aldığını düşünüyoruz" diye konuştu.
Özellikle sigara ve aile öyküsünden bağımsız gelişen genç kadın kanserlerinin nedenlerinin araştırıldığını belirten Özkaya, erken yaşlarda kullanılmaya başlanan kozmetik ve makyaj ürünlerinin de bilimsel çalışmaların gündeminde yer aldığını söyledi.
Birçok kişinin makyaj malzemeleri, cilt ve saç bakım ürünleri ile parfümleri genç yaşlardan itibaren düzenli olarak kullandığını ifade eden Özkaya, kozmetik ürünlerin uzun vadeli sağlık etkileri ve muhtemel kanser riskleri konusunda halen sınırlı bilgi bulunduğunu kaydetti.
Kozmetik ürünlerde yer alan bazı bileşenlerin yeterince test edilmediğini belirten Özkaya, "Bu maddelerin zaman içerisinde veya diğer bileşenlerle birleştiğinde vücutta nasıl etkiler oluşturduğu tam olarak bilinmiyor. Bazı maddelerin yüksek miktarlarda zararlı olduğu gösterilmiş olsa da kozmetik ürünlerde genellikle çok daha düşük oranlarda bulunuyorlar" şeklinde konuştu.
Laboratuvar ortamındaki test şartlarının günlük kullanım şartlarından farklılık gösterebildiğine dikkat çeken Özkaya, araştırmacıların birçok bileşenin deri yoluyla ne kadar emildiğini tam olarak belirleyemediğini, bu nedenle deneysel sonuçların gerçek yaşam şartlarındaki etkilerle birebir örtüşmeyebileceğini ifade etti.
Kozmetik ürünlerin içeriklerine eklenen ya da üretim sürecinde kirletici olarak bulunabilen bazı kimyasalların da endişe oluşturduğunu belirten Özkaya, formaldehit, benzen ve talk gibi bazı maddelerin ulusal ve uluslararası kuruluşlar tarafından kanserojen olarak sınıflandırıldığını, bu nedenle muhtemel sağlık etkilerinin araştırılmaya devam edildiğini sözlerine ekledi.