24 Saatlik Fark, 17 Yıllık Bekleyiş
Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlar yaş şartı olmadan emeklilik hakkı elde etti. Ancak 9 Eylül 1999’da sigortalı olanlar için tablo tamamen değişti.
Bu tarihten sonra sisteme giren kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşını doldurmak zorunda. Aradaki sadece bir günlük farkın emeklilik tarihini 15 ila 17 yıl ileriye atması, kamuoyunda “adalet” tartışmalarını beraberinde getirdi.
Uzmanlara göre söz konusu sert geçiş, sosyal güvenlik sisteminde en büyük kırılma noktalarından biri olarak değerlendiriliyor.
İkinci Kırılma: 1 Mayıs 2008
Emeklilik sistemindeki ikinci önemli değişiklik ise 1 Mayıs 2008’de yürürlüğe giren düzenleme oldu. Bu tarihten sonra yaş şartı kademeli olarak artırılarak 65’e kadar yükseltildi.
Bu değişiklik yalnızca 1999 sonrası değil, 2008 sonrası sigortalılar açısından da yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Uzmanlar, olası bir kademeli emeklilik modelinin yalnızca 1999 sonrası için değil, 2008 sonrası sigortalılar için de denge gözetmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Kademeli Emeklilikte Kritik Kriterler
Sosyal güvenlik uzmanlarına göre hayata geçirilmesi planlanan modelin bazı temel prensipleri karşılaması gerekiyor:
• EYT kapsamına dokunulmaması
• 8–9 Eylül 1999 arasındaki ani sıçramanın yumuşatılması
• Erken yaşta emekliliği teşvik etmeyecek bir formül oluşturulması
• Maliyet hesabının şeffaf şekilde yapılması
• 2008 sonrası sigortalılar için yeni bir adaletsizlik doğmaması
• Geçiş sürecinin açık, sade ve çelişkisiz biçimde düzenlenmesi
Uzmanlar, mali denge ve bütçe sürdürülebilirliğinin de en az sosyal adalet kadar önemli olduğuna işaret ediyor.
3,8 Milyon Kişi Yakından Takipte
Yaklaşık 3 milyon 800 bin sigortalıyı ilgilendirdiği belirtilen kademeli emeklilik düzenlemesinin seçim sürecine doğru daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor. 9 Eylül 1999 sonrası sigortalı olanların itirazlarının her geçen gün arttığı ifade edilirken, milyonlar olası bir geçiş formülünün yasalaşıp yasalaşmayacağını yakından izliyor.
Emeklilikte yeni bir dönem başlar mı? Gözler Ankara’dan gelecek açıklamalarda.