2027 sonuna kadar geçerli olacak yeni uygulamayla Damga Vergisi kaldırıldı, “acele kamulaştırma” yetkisi genişletildi, satışlar dijital ortama taşındı. Düzenleme Gaziantep başta olmak üzere milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiriyor.
Türkiye’de derinleşen ekonomik kriz, inşaat maliyetlerindeki sert artış ve arsa temininde yaşanan sorunlar sosyal konut projelerini yavaşlatınca, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) için yeni bir yol haritası belirledi. 2027 yılının sonuna kadar geçerli olacak düzenlemelerle TOKİ’ye hem mali hem de idari açıdan olağanüstü yetkiler tanındı.
DAMGA VERGİSİ KALDIRILDI, MALİYET DÜŞÜRÜLMEK İSTENİYOR
Yeni düzenleme kapsamında TOKİ’nin hayata geçireceği tüm sosyal konut projelerinde Damga Vergisi kaldırıldı. İhale kararları ile yüklenici firmalarla imzalanan sözleşmeler vergi dışı bırakıldı. Böylece büyük ölçekli projelerde milyonlarca liralık maliyetin ortadan kaldırılması ve bu avantajın konut fiyatlarına yansıtılması hedefleniyor. Ancak sektör temsilcileri, bu indirimin yüksek enflasyon karşısında ne ölçüde etkili olacağının zamanla görüleceğini belirtiyor.
EN TARTIŞMALI MADDE: ACELE KAMULAŞTIRMA
Düzenlemenin en dikkat çeken başlığı ise “acele kamulaştırma” oldu. Bakanlık, sosyal konut alanı olarak belirlenen bölgelerde arsa sorunlarını aşmak amacıyla kamuya ait ya da özel mülkiyetteki taşınmazlar için acele kamulaştırma yoluna gidebilecek.
İktidar bu yetkiyi “projelerin hızlandırılması” gerekçesiyle savunurken, özel mülkiyet hakkı açısından doğurabileceği sonuçlar kamuoyunda tartışma yarattı. Uygulamanın özellikle büyükşehirler ve konut ihtiyacının yoğun olduğu Gaziantep gibi illerde yakından takip edilmesi bekleniyor.
TOKİ SATIŞLARI DİJİTALE TAŞINIYOR
Vatandaşların başvuru sürecinde yaşadığı banka kuyrukları ve evrak karmaşası da yeni sistemle sona eriyor. TOKİ konutları için:
• Başvuru belgeleri,
• Sözleşmeler,
• Müzakere tutanakları
ıslak imza şartı aranmadan elektronik ortamda düzenlenebilecek. Kimlik doğrulama işlemleri dijital yöntemlerle yapılacak. Böylece şehir dışında yaşayan ya da fiziki başvuru yapamayan vatandaşların sürece daha kolay dahil olması amaçlanıyor.
MİRASÇILARA DOĞRUDAN TAKİP
Vefat eden hak sahipleri nedeniyle yaşanan hukuki ve bürokratik sorunlara da çözüm getirildi. TOKİ, ölen hak sahiplerinin mirasçılarından doğrudan mirasçılık belgesi talep edebilecek. Bu yetkiyle birlikte yıllarca süren dava süreçlerinin ve tahsil edilemeyen kamu alacaklarının önüne geçilmesi hedefleniyor.
YARGIDA TEMİNATSIZ İŞLEM AVANTAJI
Yeni düzenleme, TOKİ’ye yargı süreçlerinde de ayrıcalık sağladı. Kurum, görevleri kapsamında açacağı dava ve icra işlemlerinde teminat yatırma yükümlülüğünden muaf tutulacak. Böylece yargı süreçlerinde oluşan mali yükün azaltılması ve kaynakların yatırımlara yönlendirilmesi planlanıyor.
Konut hayali kuran milyonlarca vatandaş için “umut” olarak sunulan yeni TOKİ dönemi, maliyet düşüşü ve hız vurgusuyla öne çıkarken; acele kamulaştırma başta olmak üzere mülkiyet hakları açısından yaratacağı etkilerle de tartışılmaya devam edecek. Gaziantep gibi konut ihtiyacının yüksek olduğu illerde düzenlemenin sahaya nasıl yansıyacağı merakla bekleniyor.