İnönü Üniversitesi ev sahipliğinde Turgut Özal Kongre ve Kültür Merkezi’nde 28-30 Nisan tarihlerinde gerçekleştirilen Demografik Gelecek Zirvesi’nde "Türkiye’de Doğurganlık Çöküşü ile Mücadele" Çalıştayı, üç gün süren yoğun programın ardından sona erdi.
Akademisyenler, kamu kurum temsilcileri, sivil toplum kuruluşları ve farklı disiplinlerden uzmanların katılımıyla gerçekleştirilen çalıştayda, Türkiye’nin nüfus yapısı, doğurganlık oranları, aile, değerler, göç, istihdam ve sosyokültürel dönüşüm konuları çok boyutlu olarak ele alındı.
"Demografik yapı Türkiye’nin beka meselesidir"
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. İsmet Koç, demografik konuların son yıllarda Türkiye açısından daha kritik hale geldiğini belirtti. Koç, "Özellikle son iki yılda nüfus meselesi Türkiye’de çok önemli bir hale geldi ve giderek bir beka sorununa dönüştü. Bugüne kadar çok fazla çalışmaya katıldım ama ilk kez meseleye tüm boyutlarıyla böyle bütüncül bir şekilde bakan bir çalıştaya katılmış oluyorum" dedi.
Çalıştayın çok yönlü yapısına vurgu yapan Koç, "Meselenin millî güvenlik boyutu, istihdam boyutu, barınma boyutu, eğitim boyutu ve sağlık boyutu tüm yönleriyle ele alındı. Alanında uzman isimlerle doğurganlığın azalmasının arkasında yatan tüm faktörleri tartışma imkanımız oldu ve çok önemli politika öncelik alanları belirlendi." şeklinde konuştu. Koç, ortaya çıkan politika başlıklarının kamu kurumları açısından yol gösterici olacağını ifade etti.
"Çalıştay çıktıları ülkemizin sorunlarının çözülmesine büyük katkılar verecek"
Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Feyziye Çetinkaya da çalıştayın en verimli kısmının tematik gruplar halinde yürütülen tartışmalar olduğunu belirtti. Çetinkaya, "Çalıştayın asıl verimli olan aşaması, gruplara ayrılarak farklı başlıklar altında konuyu tartışmamızdı. Farklı alanlarda hizmet veren akademisyenler, sahadan gelen uzmanlar, Aile Bakanlığından sosyal hizmet uzmanları, psikologlar, iktisadi alanda ve nüfus konusunda çalışanlar gibi çok farklı sektörleri bir araya getirerek ülkemiz açısından sorun alanı oluşturan demografik dönüşümle ilgili konuları tartıştık" dedi. Çetinkaya, ortaya çıkan sonuçlarla politika geliştirilmesinin önemli olduğunu ifade etti.
Jeopolitik Öngörü Enstitüsü Başkanı, Emekli Tümgeneral ve Akademisyen Doç. Dr. Güray Alpar, çalıştayın kapsamına dikkat çekerek, "Nüfus yapısıyla ve doğurganlıkla ilgili birçok konunun yanı sıra, yaşlı nüfus ve göç olayı da bu işin içerisinde değerlendiriliyor. Bu çalıştay, nüfus konularında Türkiye’deki en geniş kapsamlı çalışmalardan birisi oldu. Üç gün devam eden süreç içerisinde konuyu birçok yönüyle inceleme ve bu konulardaki uzmanların görüşlerini dinleme fırsatı bulduk. Sağlam bilgilere ve gerçek verilere sahip olmak bundan sonraki planlamalar için bizlere ışık tutuyor; bir altyapı sağlıyor." dedi. Demografik yapının güvenlik boyutuna da değinen Alpar, "Konunun birçok boyutu yanında güvenlik boyutu da oldukça önemli. Sağlam bir nüfus yapısına sahip olmak bir ülkenin geleceği ve bekası açısından oldukça büyük bir önem taşıyor" ifadelerini kullandı.
İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Metin Fikret Genç de özellikle göç ve iş gücü konularının çalıştayda öne çıktığını belirtti. "Demografik Gelecek ile ilgili olan bu çalıştay, elde edilen sonuçları itibarıyla politika yapıcılara ve yürütücülere gerçekten yol gösterecektir." diyen Genç, "Türkiye’nin özellikle yeni iş gücüne ihtiyacı olduğu göz önüne alındığında, farklı politikalarla Türkiye’den dışarıya doğru olan beyin göçünün azaltılması konusu çok önemle değerlendirildi. Ülkemizdeki misafirlerin bir kısmı dönecek; bir kısmı ise kalacak. Kalacak olan kişilerin nitelikli hale getirilmesi, meslek sahibi yapılması ve Türk toplumuna entegre edilmelerinin sağlanması önerildi" şeklinde konuştu.
"Bir milli güvenlik sorunuyla karşı karşıyayız"
İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat ise doğurganlık hızındaki düşüşün oluşturduğu tehlikeye dikkat çekti. Akpolat, "Dünyada olduğu gibi ülkemizde de derin bir demografik krizin eşiğinde bulunuyoruz. Bir ülkenin nüfusunu sürdürebilmesi için gerekli olan yenilenme eşiği 2,1 olarak tanımlanmaktadır. Oysa ülkemizde doğurganlık hızı 1,48’e inmiş durumdadır. Cumhurbaşkanımızın da sık sık ifade ettiği şekliyle bu durum, bu gidişat bir varoluşsal tehdit, bir felaket hatta bir milli güvenlik sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Genç nüfus avantajımızı kaybediyoruz. Nüfusumuz hızla yaşlanıyor. Tedbir almak için zamanımız daralıyor ve bu sürece seyirci kalma lüksümüz yok" dedi.
Akpolat, üniversitelerin toplumsal sorunların çözümünde önemli sorumlulukları olduğunu belirterek bu doğrultuda yürütülen tüm çalışmaları desteklemeye devam edeceklerini belirtti.
Çalıştay kapsamında oluşturulan tematik masalarda, demografik dayanıklılık, aktif yaşlanma ve teknoloji entegrasyonu, barınma, kentleşme ve aile dostu yerel yönetimler, uluslararası göç, nüfus ikamesi ve uyum, medikal demografi, biyolojik riskler ve üreme sağlığı, kamu maliyesi, iktisadi sürdürülebilirlik ve istihdam, sosyokültürel dönüşüm, değerler ve aile dinamikleri, erken çocukluk bakımı ve kapsayıcılık gibi başlıklar detaylı şekilde ele alındı.
Prof. Dr. Ali Özer başkanlığında çalıştay genel kurul toplantısı gerçekleştirildi. Genel kurul toplantısında, düzenleme kurulu üyeleri, masa başkanları, raportörler ve uzmanlar çalıştay süresince hazırladıkları sonuç raporlarını paylaştı.
Çalıştay sonunda Rektör Yardımcısı ve Çalıştay Başkanı Prof. Dr. Ali Özer, çalıştayın gerçekleşmesinde güçlü desteklerini, teşviğini ve vizyoner yaklaşımını esirgemeyen İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat’a şükranlarını sundu ve bu başarılı organizasyonun parçası olan tüm paydaşlara teşekkür etti.