Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kutlanan Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında açıklamalarda bulunan Niğde SGK İl Müdürü Eray Buz, kayıt dışı istihdamın hem çalışanlar hem işverenler hem de ülke ekonomisi açısından ciddi sonuçlar doğurduğunu belirterek, "Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende" sloganıyla kayıtlı istihdamın önemine dikkat çekti.
Kayıt dışı istihdamın, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu’na hiç bildirilmemesi ya da çalışma günleri ile ücretlerinin eksik bildirilmesi anlamına geldiğini ifade eden Buz, sigortasız işçi çalıştırmanın yanı sıra eksik prim ve ücret bildiriminin de kayıt dışı istihdam kapsamında değerlendirildiğini söyledi.
Sigortalı çalışmanın anayasal bir hak olduğunu vurgulayan Buz, bunun yalnızca çalışan açısından değil işveren açısından da yasal bir zorunluluk olduğuna dikkat çekti.
Buz; "Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmaları anayasal bir hak olmakla birlikte hem çalışanlar hem de işverenler açısından yasal bir zorunluluktur. İşverenlerin sigortasız istihdam sağlama hakkı bulunmadığı gibi, çalışanların da kendi rızalarıyla dahi olsa bu haktan feragat ederek sigortasız çalışmayı talep etmeleri hukuken mümkün değildir. Çalışanların sigortasız çalışma taleplerinin kabul edilmesi, işverenler açısından iyi niyetle yapılmış bir esneklik gibi görünse de ciddi yasal ve mali riskler barındırmaktadır. İşletmelerimizin bu tür talepler karşısında mevzuattan taviz vermemesi büyük önem taşımaktadır. Kayıt dışı istihdam, bireyleri yalnızca sosyal güvenlik şemsiyesinden değil, aynı zamanda iş mevzuatının sağladığı temel güvencelerden de koparmaktadır. Bu durumdaki çalışanlar; kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili ve analık izni gibi en temel özlük haklarından mahrum bırakılarak, kayıtlı istihdamın sağladığı adil ücret standartlarının gerisinde ve güvencesiz şartlarda çalışmaya maruz kalmaktadır" dedi.
Öte yandna bazı vatandaşların emekli, dul ve yetim aylıklarının kesilmemesi ya da sosyal yardımlardan mahrum kalmamak amacıyla kayıt dışı çalışmaya yöneldiğini belirten Buz, işverenlerin bu talepler karşısında mevzuattan taviz vermemesi gerektiğini söyledi.
İşverenlerin yasal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesinin hem çalışan haklarının korunması hem de ileride doğabilecek ağır mali yaptırımların önüne geçilmesi açısından büyük önem taşıdığını kaydeden Buz, kayıt dışı çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, hafta tatili ve analık izni gibi temel özlük haklarından da yararlanamadığını söyledi.
İşverenler açısından da kayıt dışı istihdamın büyük riskler taşıdığına dikkat çeken Buz, kayıt dışı çalışmanın tespit edilmesi halinde yüksek idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve iş kazalarında ağır hukuki sorumluluklarla karşı karşıya kalınabileceğini belirtti.
Çalışanların sigorta durumlarını kolaylıkla kontrol edebileceğini ifade eden Buz, vatandaşların e-Devlet Kapısı üzerinden, ALO 170 hattını arayarak ya da Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri ve Merkezlerine başvurarak bilgi alabileceklerini belirtti. Sigortasız çalıştırıldığını düşünen vatandaşların ise ALO 170, CİMER veya SGK müdürlükleri aracılığıyla ihbar ve şikâyette bulunabileceklerini söyledi.