Malatya’nın Darende ilçesinde yer alan Tohma lokasyonundaki resimli mağaralar, yürütülen bilimsel çalışmalarla kayıt altına alınarak akademik literatüre kazandırılıyor. Bilimsel açıdan yeterince belgelenmeyen alan, disiplinler arası bir araştırma ekibinin incelemeleri sonucunda yeni bulgularla gün yüzüne çıkarıldı.
İnönü Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi Resim Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Levent İskenderoğlu başkanlığında yürütülen çalışmaya İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa ve Fırat Üniversitesinden arkeolog ve jeologlar katıldı. Alanın bilimsel olarak kayıt altına alınmasını amaçlayan çalışma kapsamında mağaralarda detaylı inceleme ve belgeleme faaliyetleri gerçekleştirildi.
"Anadolu’nun en zengin resimli mağaralarından biri olabilir"
Araştırmalar sırasında 3’lü mağara sisteminin tespit edildiğini belirten İskenderoğlu, mağara galerilerinde yoğun insan ve hayvan figürleriyle karşılaştıklarını ifade etti. Mağara duvarlarında kırmızı aşı boyasıyla yapılmış ve insan parmağıyla çizildiği düşünülen çok sayıda figür bulunduğunu söyleyen İskenderoğlu, farklı dönemlere ait izlerin de dikkat çekici olduğunu vurguladı. İskenderoğlu, "Yakından bakıldığında yer yer üslup değişiklikleri, boya ve pigment dokusunda eski ve yeni dönemlere işaret eden farklılıklar görüyoruz. Bu durum bize alanın binlerce yıldır kullanılmış olabileceğini düşündürüyor. Burası farklı dönemlerde insanların tekrar tekrar geldiği, sembolik anlam yüklediği bir düş alanı olabilir" dedi.
"El izleri dikkati çekiyor"
Mağara duvarlarında bulunan el izlerinin çalışma ekibini en çok etkileyen unsurlardan biri olduğunu belirten İskenderoğlu, bu izlerin insanın kalıcılık arayışını yansıttığını ifade ederek, "Özellikle el izleri çok dikkatimizi çekti. Bunları insanın ölümlülüğe karşı gösterdiği bir direnç olarak değerlendirdik. İnsan elini oraya kaydederek kendisinden bir iz bırakmak istemiş olabilir. Çizgi, insanlığın yaklaşık 70 bin yıldır kullandığı temel ifade biçimlerinden biri. Burada bunun çok eski ve etkileyici örneklerinden biriyle karşılaştık" dedi.
Mağara resimlerinin yalnızca sanatsal değil, aynı zamanda toplumsal yaşam açısından da önemli veriler sunduğunu belirten İskenderoğlu, figürlerde yabani ve evcil hayvanların birlikte tasvir edildiğini dile getirdi.
"İlk bulgular neolitik döneme işaret ediyor"
Mağaraların kesin yaşının yapılacak bilimsel analizlerle ortaya çıkacağını belirten İskenderoğlu, "Henüz net bir tarih vermek mümkün değil ancak ilk gözlemlerimiz bazı izlerin Neolitik döneme işaret ettiğini gösteriyor. Kesin sonuçlar karbon-14 ve UTH analizlerinin tamamlanmasının ardından ortaya çıkacak" şeklinde konuştu.
"Bu alan tüm insanlığın ortak mirasıdır"
Araştırma sırasında mağarada definecilik faaliyetlerinden kaynaklanan tahribat izlerine rastladıklarını söyleyen İskenderoğlu, alanın korunması için acil önlemler alınması gerektiğini vurguladı. Tohma’daki resimli mağaraların gelecekte önemli bir kültür turizmi merkezi olabileceğini ifade eden İskenderoğlu, "Gerekli koruma önlemleri alınır ve ziyaret altyapısı oluşturulursa burası hem bölgemiz hem de Türkiye için önemli bir turizm noktası olabilir. Bu alan sadece bize ait değil, tüm insanlığın ortak kültürel mirası niteliğinde. Bu nedenle korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması büyük önem taşıyor" diye konuştu.