Klinik Psikolog Alev Kurt Başer, sınav döneminde yaşanan kaygının doğal bir duygu olduğunu belirterek, öğrencilerin olumsuz senaryolar yerine ana odaklanması gerektiğini söyledi. Başer, velilerin ise kendi kaygılarını çocuklara yansıtmadan onların güçlü yönlerini desteklemelerinin önemine dikkat çekti.
Menarini Türkiye ve Toplum Gönüllüleri Vakfı (TOG) iş birliğiyle hayata geçirilen "Kaygını Yönet, Potansiyelini Keşfet" projesi kapsamında açıklamalarda bulunan Klinik Psikolog Alev Kurt Başer, projenin sınav ve gelecek kaygısı yaşayan liseli gençlere destek olmayı amaçladığını söyledi. Üniversite öğrencileriyle birlikte yürütülen projede akran desteği modelinin uygulandığını belirten Başer, "Üniversiteli gençler üç günlük bir eğitim kampından geçiyor. Burada edindikleri bilgi ve deneyimleri 10 ve 11’inci sınıf öğrencileriyle paylaşarak onlara destek oluyorlar. Böylece hem kendileri önemli bir deneyim kazanıyor hem de akranlarına katkı sunuyorlar" dedi. Bugüne kadar 3 binden fazla öğrenciye ulaşan proje, gençlerin sadece sınav sürecinde değil, hayatın her alanında güçlenmesine katkı sağlayan önemli bir yatırım olarak değerlendiriliyor.
Proje Danışmanı Klinik Psikolog Alev Kurt Başer, yaklaşan Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) öncesinde öğrencilerin sınav kaygısıyla başa çıkabilmeleri ve velilerin doğru tutum sergileyebilmeleri için önemli önerilerde bulundu.
Kaygının kişiden kişiye farklı şekillerde ortaya çıkabileceğini ifade eden Başer, "Kaygı devreye girdiğinde kalp atışları hızlanabilir, nefes alışverişi değişebilir, baş ya da mide ağrısı görülebilir. Bu belirtiler ortaya çıktığında bedenimizin alarma geçtiğini ve bir tehdit algıladığını bilerek neye ihtiyaç duyduğumuza odaklanmalıyız" diye konuştu. Sınav anında panik yaşamamayı hedeflemenin bazen panik hissini artırabileceğine dikkat çeken Başer, kaygının çoğu zaman gerçekleşmemiş senaryolardan kaynaklandığını söyledi.
"‘Ya yapamazsam?’ gibi düşünceler henüz yaşanmamış senaryolardır"
"Kaygının zihinde bir düşünce olduğunu fark etmeliyiz. ‘Ya yapamazsam?’ gibi düşünceler henüz yaşanmamış senaryolardır" diyen Başer, kişinin kendisini bulunduğu ana getirebilmesi için bazı basit uygulamaların faydalı olabileceğini belirtti.
Başer, "Su içmek, suyla temas etmek, dili damağa yaklaştırmak, omuzları sıkıp bırakmak ya da elleri sıkıp gevşetmek bizi içinde bulunduğumuz ana getirir ve rahatlamamıza yardımcı olur. Bu basit adımlar bedenin hızlıca ‘şu anda güvendeyim’ moduna geçmesine destek sağlar. Olumsuz senaryoların yalnızca bir düşünce olduğunu bilmek önemlidir" ifadelerini kullandı.
"Vagus sinirini uyararak bedeninize ’güvendeyim’ mesajı verin"
Sınav anında bedeni sakinleştirmenin en hızlı yollarından birinin vagus sinirini aktive etmek olduğunu vurgulayan Başer, şu bilgileri paylaştı: "Vagus siniri, bedenin stresle başa çıkma ve rahatlama sisteminin ana anahtarıdır. Kaygı anında vagus sinirini uyarmak bedene doğrudan ’güvendesin’ mesajı gönderir. Yüz bölgesini veya boynu soğuk suyla yıkamak, enseye serin bir temas uygulamak ya da derin ve yavaş nefesler almak bu siniri anında aktive ederek kalp ritmini yavaşlatır ve paniği yatıştırır."
"Zihni ana getirmek, tıpkı bir kası geliştirmek gibidir"
Zihni şimdiki anda tutabilmenin pratikle gelişen bir beceri olduğuna vurgu yapan Başer, meditasyon ve odaklanma pratiklerinin önemini şu sözlerle açıkladı: "Amacımız hep iyi düşünmek ya da zihnin hiç dalgalanmaması değil. Tıpkı bir kası geliştirken ağırlığı sürekli aynı noktada tutmayıp indirip kaldırdığımız gibi, zihnimiz de ister istemez başka yerlere gidecektir. Burada önemli olan, zihin her uzaklaştığında onu nazikçe yeniden ’şu ana’ getirmektir."
"Sınav anında 4-8 nefes tekniğini uygulayın"
Ana odaklanmayı kolaylaştıran en etkili yöntemlerden birinin nefes egzersizleri olduğunu belirten Başer, şu önerilerde bulundu: "Nefes egzersizlerinin kişiyi rahatlatan ve kontrol duygusunu yükselten bir tarafı vardır. Temposunu kendinize göre ayarlayabileceğiniz ’4 saniye al, 8 saniye ver’ tekniğini uygulayabilirsiniz. Kısaca nefes alıp, uzunca vermek ve nefesi verirken bedenin tamamen boşalmasına izin vermek çok etkilidir. Bu egzersizi sınav anında, bir gün öncesinde veya sınava hazırlık sürecinde her an yapabilirsiniz; zira öncesinde pratik yapmak o zihinsel kası güçlendirecektir. Ancak nefes egzersizleri herkese iyi gelmeyebilir; bazı kişilerde boğulma hissi oluşturabilir. Eğer size iyi gelmediğini hissederseniz kendinizi zorlamayın."
"Kendi kaygılarımızı çocuklarımıza yansıtmamalıyız"
Velilerin sınav sürecindeki yaklaşımının da büyük önem taşıdığını vurgulayan Başer, ebeveynlerin kendi kaygılarını çocuklara yansıtmaması gerektiğini söyledi.
Orantısız ve yüksek beklentilerin çocuklar üzerinde baskı oluşturabileceğini belirten Başer, "Kendi kaygılarımızı çocukların önüne koyarak onların mutlu hayaller kurmasına engel olmamalıyız. Yetişkinler olarak en önemli görevimiz çocukların güçlü yönlerini keşfetmek ve onları bu yönde desteklemektir. Bir çocuğun potansiyelini geliştirmek istiyorsak yapamadıklarından çok yapabildiklerinin altını çizmeliyiz" dedi.
Sınav kaygısını yönetmek isteyen gençler ve aileleri, Klinik Psikolog Alev Kurt Başer’in tavsiyelerinin yer aldığı videolara projenin resmi Instagram ve YouTube hesapları üzerinden ulaşabiliyor.