Gazeteci-Yazar ve Halk Şairi Ali Kayıkçı (Âşık Derebahçeli), toplumsal bir yara olan sigara bağımlılığına karşı dikkat çekici bir kültürel çalışmaya imza attı. Usta kalem, yazdığı "Sigarayı Boykot Destanı" ile hem tütün endüstrisinin ekonomik sömürüsünü hem de sigaranın sağlığa yönelik ağır tahribatını edebi dille eleştirdi.
"5 Dakika Tefekkür ve Malûmlara Taşlama, Mısra Mısra Haşlama" alt başlığıyla yayımlanan destan, sigara kullanıcılarını düşünmeye ve bu bağımlılığı boykot etmeye davet ediyor. "Ağız idi eskiden, şimdi olmuş bir baca"
Şair Ali Kayıkçı, destanının ilk bölümünde insan vücudunun sigara sebebiyle adeta bir fabrikaya dönüştüğünü vurguluyor. Eski dönemlerdeki temizliğe ve doğallığa özlem duyan Kayıkçı, modern dünyada sigaranın hayatın her alanını nasıl kuşattığını şu çarpıcı mısralarla ifade ediyor:
"Ağız" idi eskiden, şimdi olmuş bir "baca";
Bir "fabrika" misâli, "tüter" durur günboyu;
Arada bir "mola" var, "yevmiyeler" bak kaça?
"Nikotinler" savrulur, "duman" daha bir koyu!.. "Milyonlarca marka yaban pazarına gitti"
Destanın ikinci bölümünde meselenin ekonomik ve küresel sömürge boyutuna dikkat çeken Âşık Derebahçeli, eski "Tekel" günlerine atıfta bulunarak, tütün piyasasının yabancı sermayenin eline geçmesini eleştiriyor. Sigara zamlarının tiryakileri düşürdüğü dar boğazı ve ülkenin döviz kaybını şu nakaratla dile getiriyor:
"Gitti" onca markalar, girdi yaban pazara;
"Zam üstüne zam geldi", "tiryaki" düştü dara!.. Kayıkçı, tütün parasının yabancı devletlere akmasına tepki göstererek vatandaşlara, "Var biriktir TL’ni, ev al yahut araba; sömürgeci devletler gelmesin bu tarafa!" çağrısında bulunuyor.
Şiirinin son bölümünde sigaranın içerdiği kimyasallara ve neden olduğu ölümcül hastalıklara değinen gazeteci-yazar, akciğer kanserinden beyin hasarına, kısırlıktan KOAH hastalarına kadar geniş bir sağlık bilançosu çıkarıyor. Dört bin kimyasal ve altmış kanserojen maddeye vurgu yapan Kayıkçı, sağlıklı bir yaşamın şifresini net bir şekilde koyuyor:
"Sigara" var/"Nikotin", "nasıl uzun yaşarım?"..
"Özenmemek/İçmemek": Budur asıl başarım!..
Kayıkçı, tüm tiryakileri bu "dumanlı esaretten" kurtulmaya ve paralarını yabancı tekeller yerine kendi geleceklerine yatırmaya davet ediyor. Sanatsal bir taşlama niteliği taşıyan ve aynı zamanda sosyal sorumluluk mesajı veren "Sigarayı Boykot Destanı"nın afişlerini bastırarak vatandaşlara dağıttığını ifade eden Kayıkçı, sigara bağımlılığıyla mücadelede farkındalık oluşturmayı amaçladığını sözlerine ekledi.