Son yıllarda artan küresel gerilimler, yaşam şrtlarındaki belirsizlikler ve toplumsal zorluklar, bireylerin ruh sağlığını etkileyerek "gündem kaynaklı depresyon" ve "gündem kaynaklı kaygı"ya neden olabiliyor. Klinik Psikolog Cansu Kaya, bu sürecin fark edilmeden derinleşebildiğini, bireylerde kronik stres, umutsuzluk ve duygusal tükenmişliğe yol açabildiğini belirtti.
İnsan beyninin evrimsel olarak tehditleri algılamak üzere yapılandığını belirten Medicana Çamlıca Hastanesi’nden Klinik Psikolog Cansu Kaya, "Psikolojide ‘savaş ya da kaç’ tepkisi olarak bilinen bu mekanizma, modern dünyada yalnızca fiziksel tehditlerle değil; yaşam şartlarını etkileyen krizler, savaşlar ve toplumsal ayrışmalar gibi soyut stres kaynaklarıyla da sürekli tetikleniyor" dedi. Sürekli değişen gündemin, beynin belirsizliği tehlike olarak yorumlama eğilimini güçlendirdiğini ifade eden Psk. Cansu Kaya, "Kişinin doğrudan etkileyemediği olaylara maruz kalması, kontrol kaybı hissini artırarak öğrenilmiş çaresizlik benzeri bir tabloya yol açabiliyor" açıklamasında bulundu.
Sosyal medya, stresin ana taşıyıcısı haline geldi
Sosyal medyanın stresin yayılmasında önemli bir rol oynadığını belirten Psk. Cansu Kaya, kesintisiz haber akışı ve kriz odaklı içeriklerin bireyin zihinsel yükünü artırdığını söyledi. Kaya, "Doomscrolling olarak adlandırılan sonsuz kaydırma alışkanlığı, bireyin sürekli olumsuz haberlere maruz kalmasına neden oluyor. Algoritmaların benzer içerikleri tekrar tekrar göstermesi ve duygusal bulaşma etkisi, dünyayı olduğundan daha tehlikeli ve umutsuz algılamamıza yol açabiliyor" dedi.
Gündem kaynaklı depresyonun yalnızca bireysel değil, toplumsal sonuçlar da doğurabileceğine dikkat çeken Psk. Cansu Kaya, bu durumun zamanla duygusal uyuşma, toplumsal olaylardan geri çekilme, artan öfke ve toplumsal ayrışma gibi etkilere neden olabileceğini belirtti. Bazı bireylerde ise bu sürecin tükenmişlik ve klinik depresyonla kesişebileceğini ifade etti.
"Duyarsızlaşmak değil, dayanıklı kalmak önemli"
Gündem kaynaklı stresle başa çıkmanın mümkün olduğunu vurgulayan Klinik Psikolog Cansu Kaya, şu önerilerde bulundu:
"Günlük haber tüketimini sınırlamak,
Bireysel kontrol alanlarına odaklanmak,
Uyku, beslenme ve fiziksel aktiviteye dikkat etmek,
Sosyal bağları güçlendirmek,
Sosyal medya kullanımında dijital hijyen sağlamak."
Psikolog Cansu Kaya, "Amaç gündemden tamamen kopmak değil; bilgi sahibi olurken ruh sağlığını da koruyabilmek. Yani duyarsızlaşmak değil, dayanıklı kalabilmek" diyerek sözlerini tamamladı.