Aydın’ın Kuşadası ve Didim kıyılarında iribaşlı deniz kaplumbağalarının yuvalama sayısı son yıllarda hızla artarken, Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği (EKODOSD) Başkanı Bahattin Sürücü, bölgenin düzenli bir küçük yuvalama alanına dönüştüğüne dikkat çekti.
Aydın’da tarihin ve ekosistemin korunması adına önemli çalışmalar yürüten Ekosistemi Koruma ve Doğa Sevenler Derneği (EKODOSD), Kuşadası ve Didim ilçelerinde iribaşlı deniz kaplumbağalarının (Caretta caretta) yuvalama davranışlarına ilişkin dikkat çeken bir paylaşım yaptı. EKODOSD ile Aydın Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ) Fen Fakültesi iş birliğinde hazırlanan makale, Türk Deniz Araştırmaları Vakfı’nın dergisinde yayımlanarak kamuoyuna duyuruldu. Çalışma kapsamında, bölgede 2012-2025 yılları arasındaki 14 yıllık yuvalama verileri incelendi. Araştırmada, deniz kaplumbağalarının muhtemelen artan deniz suyu sıcaklıklarına bağlı olarak Akdeniz’deki yuvalama alanlarını genişlettiği, bu kapsamda Orta Ege kıyılarında da artış yaşandığı belirtildi. Verilere göre Kuşadası ve çevresinde yuvalama sayısı yıllar içinde önemli bir artış gösterdi. 2012-2022 yılları arasında yılda ortalama 1,3 yuva tespit edilirken, bu sayı 2025 yılında 13’e çıkarak rekor seviyeye ulaştı. Araştırmacılar, bu artışın üstel bir büyüme eğilimi gösterdiğine dikkat çekti.
Çalışmada ayrıca Didim’deki Parlamenterler Sitesi ile Kuşadası’ndaki Ayyıldız Kafe çevresi yeni ’yuvalama sıcak noktaları’ olarak belirlendiğini ifade eden EKODOSD Başkanı Bahattin Sürücü; "Deniz kaplumbağaları muhtemelen yükselen deniz yüzeyi sıcaklıklarına bağlı olarak Akdeniz’deki yuvalama alanlarını genişletiyor. Güney Türkiye’deki başlıca yuvalama alanları iyi belgelenmiş olsa da Orta Ege’deki seyrek yuvalama faaliyetleri yeterince anlaşılmamıştır. Kuşadası ve çevresindeki bölgeden 14 yıllık yuvalama verilerini analiz ederek, zamansal eğilimleri, mekansal sıcak noktaları ve yumurta sayısı, kuluçka başarısı ve kuluçka süresi gibi üreme parametrelerini değerlendirdik. Yuvalama aktivitesi, yılda ortalama 1,3 yuvadan 2025 yılında rekor seviye olan 13 yuvaya kadar önemli bir üstel artış gösterdi. Mekansal analiz, Parlamenterler Sitesi ve Ayyıldız Cafe’yi yeni ortaya çıkan sıcak noktalar olarak belirledi. Yumurta sayısı kuluçka başarısıyla ilişkili olmasa da başarıda mevsimsel bir düşüş eğilimi gözlemlenmiş olup, Haziran ayındaki yuvalar yüzde 75,2, Ağustos ayındaki yuvalardan yüzde 48,6 daha başarılı olmuştur. Ortalama kuluçka süresi, bu plajların termal uygunluğunu doğrulamaktadır. Kuşadası bölgesi, seyrek bir yuvalama alanından düzenli bir küçük yuvalama alanına geçiş yapmaktadır. Koruma çabaları, bu yayılımı desteklemek için ’sezon başı başarı penceresine’ ve yeni belirlenen sıcak noktaların korunmasına öncelik vermelidir" dedi.