Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Rusya, Belarus, Ermenistan, Özbekistan ve İran’dan yetkililerin katılımı ile başkent Astana’da gerçekleştirilen Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) toplantısına başkanlık yaptı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin toplantıda, "Geçtiğimiz yıl birliğimizdeki ülkeler arasındaki ticaret akışı 95 milyar dolara ulaşmıştır" dedi.
Kazakistan’ın başkenti Astana’da AEB üyesi ülkelerin liderlerinin katılımıyla Avrasya Yüksek Ekonomik Konseyi toplantısı yapıldı. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in başkanlık ettiği ve Bağımsızlık Sarayı’nda düzenlenen toplantıya Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Belarus Devlet Aleksandr Lukaşenko, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ermenistan Başbakan Yardımcısı Mher Grigoryan ile Avrasya Ekonomik Komisyonu Konseyi Başkanı Bakıtcan Sagintayev katıldı.
Ayrıca Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Küba Devlet Başkan Yardımcısı Salvador Valdes Mesa, İran Sanayi, Maden ve Ticaret Bakanı Seyyid Muhammed Atabek ve Bağımsız Devletler Teşkilatı (BDT) Genel Sekreteri Sergey Lebedev de görüşmeye gözlemci statüsüyle katılan yetkililer arasında yer aldı. Tokayev: "Birliğimizin yeni çağrılara uyum sağlaması önem kazanıyor"
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, toplantıda yaptığı konuşmada, Uluslararası Para Fonu raporuna göre, bu yıl küresel ekonomide büyümenin yüzde 3’e kadar yavaşlama yönünde revize edildiğini belirterek, "Küresel düzeydeki yapısal değişikliklerin, birliğin ekonomik dinamiğini etkilediği açıktır. Bu şartlarda birliğimizin yeni çağrılara uyum sağlaması, iç dayanıklılığının güçlendirilmesi ve rekabet gücünün artırılması özel bir önem kazanıyor" ifadelerini kullandı.
AEB’in dış ekonomik ilişkileri genişletmesi gerektiğine vurgu yapan Tokayev, "Birliğin Arap dünyası, Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika ülkelerinin yanı sıra saygın bölgesel ekonomik birliklerle ilişkilerinin daha da genişletilmesi gerekmektedir. Hindistan ile serbest ticaret bölgesinin oluşturulmasına ilişkin görüşmeler aktif olarak yürütülmektedir" dedi.
Tokayev, Belarus Devlet Başkanı Lukaşenko’nun ülkelere gözlemci statüsü verilmesi ve serbest ticaret anlaşmaları yapılması konularında devletlere karşı daha seçici yaklaşma önerisini destekleyerek, "Serbest ticaret bölgelerini oluşturacak ortaklar ve gözlemci statüsü verilecek ülkeler de seçici bir şekilde belirlenmelidir. Yani gelişigüzel herkese değil, gerçekten belli bir kriterlere uyan ve AEB’e fayda sağlayabilecek olanlara öncelik verilmelidir" diye konuştu. Putin: "Birliğimizdeki ülkeler arasında ticaret akışı 95 milyar dolara ulaştı"
Putin, Avrasya entegrasyonunun tüm üye devletlere fayda sağladığını ve halkların yaşam seviyesini artırdığını belirterek, "Avrasya Birliği’nde sanayi üretimi yüzde 1,6, tarım üretimi yüzde 4,6, inşaat üretimi ise yüzde 4.2 seviyesinde artmıştır. Ekonominin diğer alanlarında da büyüme gözlemleniyor. Geçtiğimiz yıl birliğimizdeki ülkeler arasındaki ticaret akışı 95 milyar dolara ulaşmıştır. Yüksek teknolojili ürün tedarikinin gelişmesi ve hammadde ürünlerin payının azalması sayesinde mal değişimi yapısı iyileşmektedir" dedi.
AEB kapsamında ticari engellerin kaldırılması ve gümrük mevzuatlarının uyumlaştırılmasına yönelik çalışmaların devam ettiğini kaydeden Putin, "Ülkelerimiz arasındaki tüm hesaplaşmalar neredeyse tamamen ulusal para birimleriyle yapılmaktadır. Böylece karşılıklı ihracat ve ithalat işlemleri dış etkilerden ve küresel piyasanın olumsuz eğilimlerinden güvenli bir şekilde korunmaktadır. Üye ülkelerin gümrük mevzuatlarının daha da uyumlaştırılmasına yönelik tedbirler alınmaktadır" ifadelerini kullandı. Caparov: "Mutabakatlar sadece kağıt üzerinde kalmamalı"
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Caparov, dünya ekonomisinin derin bir dönüşüm aşamasına geçtiğini söyleyerek, milli ekonomik sürdürülebilirlik, teknolojik egemenlik, tedarik zincirlerinin korunması, gıda ve enerji güvenliği konularının ön plana çıktığını kaydetti. Caparov, "AEB’in sadece ortak pazar alanı değil, aynı zamanda teknolojik ortaklık, ortak inovasyonlar ve yeni büyüme noktalarının oluşturulması için platform olma potansiyeline sahip olduğundan eminim. Yapay zekanın ortak geliştirilmesinin birliğimizin teknolojik ilerlemesi için güçlü bir ivme kazandıracağına inanıyoruz" dedi.
AEB çerçevesinde yeni ticari anlaşmaların yapılmasının üreticiler ve ihracatçılar için büyük çaplı perspektiflerin önünü açtığını kaydeden Caparov, "Anlaşmalar çerçevesindeki varılan mutabakatların sadece kağıt üzerinde kalmaması, gerçekten uygulanarak prosedürleri basitleştirmesi, ürünlerin hareketini hızlandırması ve piyasaların birbirine daha erişilebilir hale gelmesi son derece önemlidir" şeklinde konuştu. Mirziyoyev: "Sanayi işbirliğine yeni bir ivme kazandırmak önemlidir"
Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, ülkesinin AEB ile işbirliği geliştirme önceliklerini açıklarken, "Özbekistan ve AEB ülkeleri arasında ortak dijital bariyersiz ticaret alanının oluşturulmasına başlanmasını önemli olduğunu düşünüyoruz. Sanayi işbirliğine yeni bir ivme kazandırmak önemlidir. İş dünyasının yerel üretime, teknolojik ortaklığa ve yeni üretim zincirlerini oluşturmaya ilgisinin arttığını görüyoruz. Taşkent’te Nisan ayında altıncısı başarıyla düzenlenen Innoprom Orta Asya fuarı da bunu kanıtlamıştır. Bu platformun potansiyelini ülkelerimiz arasında işbirliği programının hazırlanması için kullanmayı öneriyoruz. Perspektifli alanlar arasında endüstriyel otomasyon ve robotik, enerji için bileşen üretimi, su tasarrufu teknolojileri, modern yapı malzemeleri ve diğer alanlar yer almaktadır" dedi.
Turizmin kültürel ve insani etkileşimin dinamik bir şekilde gelişen alanlarından biri olduğuna işaret eden Mirziyoyev, "Orta Asya Turizm Halkası girişimini ortaya koyduk. AEB ülkelerini, bu turizm rotasına katılmaya ve söz konusu güzergahın popüler dijital platformlarda ortak şekilde tanıtmaya davet ediyoruz" ifadelerini kullandı.
Toplantı sonrasında taraflar arasında ekonomik alanda işbirliğine ilişkin çeşitli belgeler imzalandı.